جزیره آموزگاران- آموزش علوم
پاکت آموزش علوم

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: 1385/12/14 |  مترجم: آقاي حسن سالاری | 

  در این مقاله، فعالیت بسیار جالبی را شرح می‌دهم که آن را با دانش‌آموزانی از همه‌ی پایه‌ها و سن‌ها انجام داده‌ام؛ از دانش آموزان با استعداد و معلمان ضمن خدمت گرفته تا دانش‌آموزان مبتلا به نشانگان داون(نوعی بیماری ژنتیکی که با کند ذهنی فرد مبتلا همراه است) و دانش آموزانی که انگلیسی، زبان مادری آن‌ها نبود. در واقع ، من از مدت‌ها پیش در پی فعالیتی بودم که به شکل موثرتر و جذاب‌تری ماهیت علم را نشان دهد.

این فعالیت برداشتی است از فعالیت «داخل پاکت چیست؟» از یک آموزشگر علوم به نام جرج توکیدا که سال‌ها در دوره‌ی ضمن خدمت و پیش از خدمت در شهر نیویورک کار می‌کرد. برخی می‌گویند که آلبرت انیشتین فعالیت مشابهی را با دانش‌آموزان انجام می‌داد تا به آنان کمک کند ماهیت علم و کاربردهای علمی حواس را در گردآوری داده‌ها بهتر درک کنند . نسخه‌ی پیشنهادی من بر این حقیقت نیز تاکید می‌کند که مدل‌های علمی با به دست آمدن داده‌های بیش‌تر و افزوده شدن آن‌ها به دانسته‌های پیشین، تغییر می‌کنند.

این فعالیت را با توجه به شرایط کلاس خود تغییر دهید. از دانش‌آموزانتان بخواهید آن را انجام دهند و سپس از آنان بخواهید، بگویند این فعالیت چه چیزی به آنان درباره علم می‌آموزد. اگر می‌خواهید دانش‌آموزانتان اندیشه‌ی تازه‌ای درباره‌ی فعالیت علمی پیدا کنند، این فعالیت معرکه است.

 شروع کنید

برای انجام این فعالیت، هر یک از گروه های چهار نفری ، به وسایل زیر نیاز دارند:

• یک پاکت پلاستیکی که در خواروبار فروشی ها استفاده می شود

• یک پاکت کاغذی که در خواروبار فروشی ها استفاده می‌شود

• یک سیب قرمز کوچک و خوشمزه

• یک سیب‌زمینی کوچک و تازه

• دو عدد بادام زمینی دست نخورده

• مداد شمعی یا مداد رنگی

• نوارهای لاستیکی(اختیاری)

• شما به پوست سه عدد لیمو ترش نیز نیاز دارید تا به سطح خارجی پاکت‌ها، رایحه لیمو ببخشند.

پیش از این که فعالیت آغاز شود، برای هر گوره یک پاکت قهوه‌ای آماده کنید (دانش آموزان نباید این کار را ببینند).

نخست یک سیب، یک سیب زمینی و دو عدد بادام زمینی را درون پاکت پلاستیکی بگذارید.نیمه‌ی خالی پاکت را با هوا پر کنید و آن را محکم ببندید. سپس پاکت پلاستیکی را درون پاکت کاغذی قرار دهید و آن را محکم ببندید(می‌توانید از نوار لاستیکی استفاده کنید). درست پیش از این که درس آغاز شود، دور از چشم دانش آموزان، قطعه‌ای از پوست لیمو را ببرید و آن را چنان بر سطح خارجی پاکت بمالید که چند قطره از شیره آن بیرون بیاید(توجه داشته باشید که شیره‌ی پوست لیمو به سرعت خشک می‌شود و بدون آن که اثری از خود بر جای گذارد، ناپدید می‌شود). یادتان باشد، از آب لیمو استفاده نکنید، زیرا پاکت را خراب می‌کند.

در شروع فعالیت ، دانش آموزان را به گروه های چهار نفری تقسیم کنید و به هر گروه یکی از پکت های آماده شده را بدهید . برای دانش اموزان توضیح دهید که آنان باید مانند یک گروه دانشمند کار کنند و محتویات پاکت را مشخص سازند. پاکت را دور کلاس بچرخانید تا دانش آموزان بتوانند بوی عطر لیمو را حس کنند . همان طور که به گروه ها سر می زنید، به دانش اموزان بگویید ،آنان باید درست مانند دانشمندان حواسشان را به کار گیرند تا بتوانند اطلاعات جمع آوری کنند و سپس با استفاده از این اطلاعات ، برای محتویات پاکت یک مدل علمی طراحی کنند. سپس جدوی با چهار خانه ( یک خانه برای هر حسی که باید به کار گرفته شود ) روی تخته سیاه رسم کنید و از دانش آموزان بخواهید ، مانند آن را روی قطعه ای کاغذ رسم کنند .

برای دانش آموزان توضیح دهید که پس از بررسی پاکت با هر یک از حواس خود ، باید آنچه را که تصور می کنند درون پاکت وجود دارد ، در خانه مربوط در جدول چهار خانه ای رسم کنند . دانش آموزان می توانند ، با استفاده از داده هایی که با به کار گیری حواسشان جمع آوری می کنند ، مدل های خود را طراحی کنند. اما برای انان روشن کنید که تا زمان استفاده از حس بینایی ، نمی توانند پاکت را باز کنند.

 داده‌های حس کردنی

پس از این که فعالیت را برای دانش آموزان تشریح کردید ، به هر گروه یک پاکت بدهید و از دانش آ,وزان بخواهید آن را بو کنند ، اما آن را لمس نکنند . اجازه دهید، آنان در گروه های خود درباره آنچه که تصور می کنند ، بر اساس داده های حاصل از بوییدن درون پاکت وجود دارد ، با هم گفت و گو کنند. از آنان بخواهید ، پاسخ های خود را توضیح دهند و سپس آن ها را در جدول طراحی کنند.

بیش تر دانش اموزان تصور می کنند، پاکت پر از لیمو یا دیگر میوه های مرکبات است . نظرات دانش آموزان را روی تخته بنویسید (دانش آموزان پایه های بالاتر باید زیر هر خانه جدول ، «شواهد» را بنویسند. دانش آموزان به طور معمول عطر لیمو را به عنوان شاهدی بر این امر مطرح می کنند که پاکت پر از لیمو است ).

سپس از دانش آموزان بخواهید ، با استفاده از حس شنوایی اطلاعات بیش تری جمع آوری کنند و با دقت گوش فرا دهند . سپس به آنان اجازه دهید، پاکت گروه خود را تکان دهند .

از آنان بپرسید ،«درون پاکت چند چیز وجود دارد و درباره شکل و اندازه آن ها چه می توانید بگویید»؟ از دانش آموزان بخواهید بر اساس داده های اضافه شده ، مدل خود را طراحی کنند . سپس نظرات اصلاح شده را روی تخته بنویسند. در این مرحله ، اغلب دانش آموزان می گویند ، دورن پاکت تعدادی سنگ ، توپ و لیمو وجود دارد .

در مرحله بعد ، به دانش آموزان اجازه دهید برای بررسی بیش تر پاکت از حس لامسه خود بهره بگیرند. به آنان یدآوری کنید ، نباید پاکت را باز کنند . وقتی دانش آ,وزان پاکت را لمس می کنند ، اغلب تصور می کنند درون آن یک سیب وجود دارد . بنابراین درباره مشاهداتشان پرس و جو کنید . از آنان بپرسید،«چرا فکر می کنید درون پاکت سیب وجود دارد و چگونه به این امر پی بردید»؟

پس از این که همه دانش آموزان پاکت را لمس کردند و پیرامون آنچه که تصور می کنند درون پاکت وجود دادر ، بحث کردند ، از آنان بخواهید بر اساس داده های جدید، مدل اصلاحی خود را طراحی کنند .

در این مرحله ، از همه دانش آموزان گروه ها بخواهید، مدل خود را بری کلاس معرفی کنند . در تجربیات من ، دانش آموزان تصور می کردند که پاکت حاوی یک سیب ، یک دانه آئو کادو ، یک آلوچه خشک یا آب نبات خشک است .

به طور معمول ، دیدگاه های متفاوت زیادی وجود دارند . از این رو ، برای بحث های کلاسی وقت کافی اختصاص دهید. از دانش آموزان بپرسید ، چگونه و چرا نظراتشان تغییر کرده است ؟

در این مرحله ، دانش آموزان مشتاقند با استفاده از حس بینایی ، اطلاعات جمع آوری کنند . از آنان بخواهید پاکت ها را باز کنند . اغلب آن ها با دیدن آنچه که درون پاکت وجود دارد (به خصوص بادام زمینی ها ) ، غافلگیر می شوند . بسیاری از دانش آموزان در مدل خود به بادام زمینی اشاره نمی کنند و از این که نتوانسته اند آن را شناسایی کنند ، شگفت زده می شوند. چون بیش تر دانش آموزان سیب را به درسنی تشخیص داده اند، وقتی می بینند درست حدس زده اند ، خوشحال می شوند . در این مرحله ، آنان باید چهارمین مدل و مدل نهایی را کامل کنند.

ارتباط با دانشمند

وقتی دانش آموزان مدل نهایی خود را کامل کردند ، پیرامون آنچه که درباره علم و نحوه فالیت دانشمندان آموخته اند ، بحث کنید . روی تخته سیاه فهرتستی از آنچه که در طول این فعالیت انجام داده اند (جمع آوری داده ها ، طراحی کردن ، تصحیح مشاهدات و غیره )، تهیه کنید . برای دانش آموزان بگویید که دانشمندان از حواسشان (یا از ابزارهایی مانند میکروسکوپ و تلسکوپ که باعث تقویت حواس آنان می شوند ) بهره می گیرند تا اطلاعاتی را جمع آوری کنند که به یافتن پاسخ پرسش هایشان کمک می کنند . دانشمندان برای معرفی نظرات و توضیحاتشان ، از مدل های فیزیکی ، ذهنی یا ریاضی نیز استفاده می کنند. به علاوه ، آنان نیز همانند دانش آموزان ، با جمع آوری داده های جدید، مدل های خود را تغییر می دهند. مثلا به آنان بگویید ، چگونه مدل منظومه شمسی با جمع آوری داده های جدید تغییر کرده است .

برای بحث بیش تر ، از دانش آموزان بخواهید به طراحی های نخستین خود نگاه کنند. از آنان بپرسید که چگونه عطر لیمو ، حتی با وجود جمع آوری داده های بیش تر، بر تصورشان از محتویات پاکت تاثیر گذاشت .

نمونه های دیگری به آنان معرفی کنید تا بدانند ، چگونه استفاده از بخشی از اطلاعات، می توانند برای بازسازی تصویری بزرگ از یک چیز ، ما را به سمت خطا سوق دهد.

در پایان فعالیت، از دانش آموزان بخواهید پیرامون آن صحبت کنند . آیا از آن خوششان آمد ؟ آیا با اعضای گروهشان همکاری داشتند ؟

آیا در جمع آوری داده ها و طراحی ها صداقت داشتند؟

این ها خصوصیاتی هستند که از دانشمندان توقع داریم و به ما از درستی کارشان اطمینان می دهند .

در پایان از دانش آموزان بپرسید ، آیا آنان می خواهند کار علمی انجام دهند ؟ پس از انجام این فعالیت ، شما با شنیدن «بله» پورشور آنان خوشحال خواهید شد .

منبع:

Scienee and Children,January 1995 www.nsta.org

AWT IMAGE

به من بگو، فراموش می کنم. به من نشان بده، به خاطر می سپارم. من را در یادگیری شریک کن، من درک می کنم.

ضرب المثل چینی

نشانی مطلب در وبگاه جزیره آموزگاران:
http://jazirehdanesh.com/find.php?item=20.445.762.fa
برگشت به اصل مطلب