جزیره آموزگاران- آموزش علوم
آموزش علوم با نیکلاس کوچولو

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: 1385/8/28 |  مترجم: آقاي حسن سالاری | 

  چگونه می‌توانیم دانش‌آموزان پایه‌ی اول را با چگونگی رشد و نمو انسان آشنا کنیم و در عین حال مهارت‌های مشاهده‌کردن، اندازه‌گیری کردن، رسم کردن نمودار و پیش‌بینی کردن را در آن‌ها پرورش دهیم؟ شاید انجام تجربه‌‌ی یکی از همکاران ما به شما کمک کند. این کار هزینه‌ی چندانی ندارد و فقط باید از مادری که به تازگی کودکی به دنیا آورده است، بخواهید ماهی یک‌بار به همراه فرزندش به کلاس شما بیایید.

  آشتون وایت، آموزگار کلاس علوم دبستان گرینه، پیش از بازگشایی مدرسه‌ها مادربزرگ شد. دختر خانم وایت یک "پروژه‌ی علمی" بسیار زیبا و شیرین به دنیا آورده که نیکولاس نام گرفته است. خانم وایت از مادر نیکولاس خواست که هر ماه یک‌بار او را به مدرسه بیاورد. دانش‌آموزان خانم وایت در یک ساعتی که بانیکولاس دیدار داشتند، پیش‌بینی‌های خود را در مورد موضوعی که روی آن توافق داشتند، می‌آزمودند. آنان در طول سال آموزشی، درباره‌ی تغییر اندازه، نیرو و توان و هماهنگی کارهای نیکولاس، چیزهایی را پیش‌بینی می‌کردند.

  یک‌سال با نیکولاس برای دانش‌آموزان بسیار هیجان‌انگیز بود و برای آموزگارشان بیشتر. دانش‌آموزان همواره در انتظار "روز نیکولاس" بودند و آموزگارشان دید که چگونه توانایی‌های یادگیری آنان از مطالعه‌ی رشد و نمو انسان فراتر رفت و به تلفیق مفاهیم علمی کشیده شد.

  آیا نوزادان می‌توانند همبرگر بخورند؟

  خانم وایت هنگام آماده کردن کلاس برای ورود نیکولاس، با دانش‌اموزان درباره‌ی نوزاد گفت و گو می‌کرد و کتاب‌هایی را که درباره‌ی نوزادان بود، برای آنان می‌خواند. او پیش از نخستین دیدار با نیکولاس، از آنان خواست پیش‌بینی‌های خود را درباره‌ی موضوع‌ها زیر بیان کنند:

  نوزادی که به کلاس می‌آید:

  چه شکلی است؟

  وزن او چقدر است؟

  اندازه‌ی او چقدر است؟

  چه کارهایی می‌تواند انجام دهد؟

  چه چیزهایی را می‌تواند بفهمد؟

  سپس دانش‌آموزان پیش‌بینی خود را از نوزاد موعود نقاشی کردند. اگر کودکی پیش‌بینی کند که نوزاد می‌تواند دوچرخه براند یا همبرگر بخورد، نباید زیاد شگفت‌زده بشوید! خانم وایت همه‌ی پیش‌بینی‌ها را یاددداشت کرد. هنگامی که دانش‌آموزان برای نخستین‌بار با نیکولاس دیدار کردند، ازدیدن نوزاد 12 روزه بهت‌زده شدند. این حقیقت که نیکولاس خیلی کوچک بود و در نخستین دیدار فقط می‌خندید، گریه می‌کرد یا با صدای نرمی چیزهای نامفهومی می‌گفت، باعث شد برخی از دانش‌آموزان پیش‌بینی‌های خود را از توانایی‌های نیکولاس بازنگری کنند. بسیاری از دانش‌آموزان شگفت‌زده شده بودند که یک بچه حتی نمی‌تواند کارهای ساده‌ای مانند راه رفتن و سخن گفتن را انجام دهد.

  خان وایت پیش از هر دیدار ماهانه از دانش‌آموزانش می‌خواست پیش‌بینی کنند: نیکولاس چه کارهایی می‌تواند انجام دهد؟ وزنش چقدر خواهد بود؟ طول بازوان، پاها و بدنش چقدر تغییر خواهد کرد؟ سپس، دانش‌آموزان پیش‌بینی‌هایشان را با مشاهده‌ها و اندازه‌گیری‌های واقعی مقایسه می‌کردند.

  در سالی که برنامه‌ی "روز نیکولاس" انجام می‌شد، احتیاط‌های لازم نیز صورت می‌گرفت. اگر نیکولاس تب می‌کرد، روز دیدار جابه‌جا می‌شد و اگر دانش‌آموزی سرماخورده بود، به او اجازه نمی‌دادند کودک را لمس کند.

  اندازه‌گیری و رسم‌کردن نمودار

  اندازه‌گیری یکی از مهارت‌های ریاضی است که برای دانش‌آموزان پایه‌ی اول دشوار است. هنگامی که دانش‌آموزان اندازه‌ی سر نیکولاس را پیش‌بینی کردند و پیش‌بینی‌های خود را در جدولی روی تخته‌سیاه به نمایش گذاشتند، متوجه شدند که باید روش اندازه‌گیری محیط را بیاموزند. سپس محیط سر خودشان را اندازه گرفتند و دو اندازه‌گیری را با هم مقایسه کردند.

  دانش‌آموزان طول انگشتان دست و پای نیکولاس را نیز اندازه گرفتند وبا طول انگشتان دست و پای خود مقایسه کردند. سپس، طول کامل کودک را اندازه گرفتند و آن را با بلندی خود مقایسه کردند. این اندازه‌ها در جدول برگه‌های ویژه‌ی اندازه‌گیری یادداشت شدند تا بتوان با آن‌ها نمودار قددر مقایسه با سن را رسم کرد. پس از رسم‌کردن نمودار، عکس‌هایی که خانم وایت در هر دیدار از نیکولاس می‌گرفت، کنار نمودار پیشرفت او گذاشته می‌شد.

  نیکولاس در قلب پژوهش‌های علمی

  دانش‌آموزان با مشاهده‌ی نیکولاس مفاهیم علمی زیادی را درباره‌ی بدن انسان یاد می‌گیرند. آنان با مشاهده‌‌های آغازینشان درباره‌ی الگوهای خواب و تغذیه می‌آموزند. خانم وایت نیز در چند دیدار آغازین و زمانی که نیکولاس خوابیده بود، آنان را به پرسیدن تشویق می‌کرد. پس از چند ماه، دانش‌آموزان پرسش‌های زیادی از والیدن خود پرسیدند، از جمله این که:" آیا نیکولاس شب‌ها می‌خوابد؟" بنابراین، نیکولاس یک موضوع پژوهش دامنه‌دار شده بود.

  در آغاز برخی از دانش‌آموزان شگفت‌زده می‌شدند که نیکولاس می‌توانست فقط از یک شیشه شیر بنوشد و نمی‌توانست پیتزا بخورد. پس از چند ماه آنان دیدند که برنامه‌ی غذایی نیکولاس از حالت مایع به حالت نیمه‌مایع و سرانجام به غذای جامد تغییر کرد. این پیشرفت باعث شد دانش‌آموزان درباره‌ی دندان‌ها و الگوی درآمدن آن‌ها گفت و گو کنند. از آن‌جا که بسیاری از دانش‌آموزان پایه‌ی اول نخستین دندان خود را در همان سال اول آموزش ازدست می‌دهند، خانم وایت درباره‌ی دندان‌های شیری برای‌ آنان سخن گفت.

  دانش‌آموزان از مهارت پی‌گیری ترتتیب رویدادها بهره گرفتند و تصویرهایی از مرحله‌های رشد و نمو نیکولاس طراحی کردند؛ از زمانی که فقط گریه می‌کرد و می‌خندید و زمانی که می‌نشست، سینه‌خیز می‌رفت و سر پا می‌ایستاد. برای برخی از دانش‌آموزان مقایسه‌ی اندازه‌ی لباس‌هایی که در ماه نخست می‌پوشید نسبت به لباس‌های ماه دیگر، جالب بود. این دو موضوع باعث بروز پرسش‌هایی از این دست شد که ما چگونه رشد می‌کنیم و چرا لباس‌ها و کفش‌های پیشین ما دیگر اندازه‌ی ما نیست.

  در نتیجه‌ی برنامه‌ی "روز نیکولاس" علاوه بر رشد و نمو انسان موضوع‌های علمی دیگری نیز مطرح شد. مادر نیکولاس هر ماه گزارش مراجعه به دکتر کودکان و تزریق واکسن به نیکولاس را در کلاس بیان می‌کرد. این گزارش‌ها به گفت و گوهایی درباره‌ی بیماری‌های واگیر و اهمیت واکسن زدن انجامید. هنگامی که توجه دانش‌آموزان به رنگ مو و چشم نیکولاس جلب شد، فعالیت دیگری درباره‌ی مشاهده و رسم‌ نمودار آغاز شد. هنگامی که آنان دیدند نیکولاس وسایل پیرامونش را در دهان می‌گذارد، پرسش‌هایی درباره‌ی حس‌های پنجگانه مطرح کردند. واکنش نیکولاس به چیزهای نورانی، بحث نور را پیش کشید. برخی از دانش‌آموزان صداهایی از خود در می‌آوردند تا واکنش نیکولاس را به صدا مشاهده کنند. زمانی که نیکولاس یاد گرفت که سر پا باستد، بحثی درباره‌ی مهره‌داران و بی‌مهرگان آغاز شد. این نمونه‌ها توانایی‌های برنامه‌ی "روز نیکلاس" را به‌خوبی نشان می‌دهند.

  به هر دانش‌آموز فرصت داده شد در طی سال دست کم یک‌بار نیکولاس را در آغوش بگیرد. این کار خود درسی درباره‌ی چگونگی نگهداری از نوزادان و جانورانی که در آغاز رشد و نمو نمی‌توانند به طور مستقل خود را اداره کنند، تبدیل شد. بنابراین، خانم وایت از برنامه‌ی "روز نیکولاس" یک ابزار علمی آماده پیدا کرد که به‌راستی آن را دوست داشت. این ابزار برای نگهداری به سفارش یا فضایی ویژه نیاز نداشت و توجه همگان را به خود جلب می‌کرد. از همه مهم‌تر این که در پایان سال، از پیش‌بینی‌ها، مشاهده‌ها و پرسش‌های دانش‌آموزان می‌شد به آسانی دریافت که درک خوبی از رشد و نمو انسان پیدا کرده‌اند.

  یک کودک دیگر

  برای سال آموزشی کنونی، نوزادی به نام جوشوا، که برادر تازه یکی از دانش‌آموزان پایه‌ی اول است، موضوع دیگری برای پژوهش‌های کلاسی خانم وایت شده است. خانم وایت می‌خواهد این درس را کامل‌تر کند. او از دانش‌آموزان خواسته است به جوشوا نامه بنویسند و نامه‌ها را به مادر جوشوا بدهند. هنگامی که جوشوا نخستین سال آموزشی خود را آغاز کند، آن نامه‌ها را باز می‌کند و از خواندن آن‌ها لذت می‌برد. هم‌چنین، دانش‌آموزان کارهایی را که در این برنامه انجام می‌دهند، در کتابی با عنوان"جوشوا کوچولو و دبستان گرینه" می‌نویسند. این کتاب شامل پیش‌بینی‌ها، اندازه‌گیری‌ها عکس‌ها و فعالیت‌های دیگری خواهد بود که آن‌ها طی سال انجام می‌دهند.

  این برنامه توجه آموزگاران دیگر را نیز جلب کرده است. برای نمونه، آموزگار زبان آلمانی به دانش‌آموزان خانم وایت آموخته است که نام بخش‌های گوناگون بدنشان به زبان آلمانی چیست. درکلاس او هر دانش‌آموزی تصویری از خود به اندازه‌ی واقعی روی کاغذ می‌کشد و بخش‌های آن را به زبان آلمانی و انگلیسی نام‌گذاری می‌کند. همه‌ی آموزگاران می‌کوشند در "روز نیکولاس" برنامه‌ها خود را به شیوه‌ای با این برنامه تنظیم کنند.

  یک درس زنده

  دانش‌آموزان پایه‌ی اول دبستان گرینه یک درس علوم زنده را تجربه می‌کنند که یک سال آموزشی(و شاید به اندازه‌ی یک زندگی) به درازا می‌کشد. اگر در پی شیوه‌ی ساده‌ای برای آموزش رشد ونمو انسان به دانش‌آموزان خود هستید، یک نوزاد می‌تواند به شما کمک کند.

  منبع:

  نویسنده : کاترین ماتیوس و هلن کوک

  Science & Children

 

نشانی مطلب در وبگاه جزیره آموزگاران:
http://jazirehdanesh.com/find.php?item=20.445.657.fa
برگشت به اصل مطلب