جزیره دانش- کوتاه و خواندنی
نظریه‌ی اتمی محمد زکریای رازی

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: 1386/6/5 |  نویسنده: آقاي حسن سالاری | 

  محمد زکریای رازی(925- 841 میلادی/251- 313 قمری/304-244 خورشیدی) پزشک و دانشمند ایرانی، در کتاب شکوک بر جالینوس پس از معرفی نظریه‌ی اتمی دموکریتوس و نقد نظر مخالفان او، نظریه‌ی اتمی خود را معرفی کرده است. او معتقد بود که هیولای مطلق پیش از خلقت عالم(یعنی ماده‌ی پیش از پدید آمدن هستی) عبارت بود از ذرات تجزیه‌ناپذیر(اتم‌ها). اتم‌ها به نسبت‌های مختلفی با خلاء آمیخته‌اند و عناصر را پدید آورده‌اند. ویژگی‌های عناصر گوناگون از نسبت‌های متفاوت ماده و خلاء بر می‌خیزد؛ چنان‌که عناصر سنگین، مثل خاک و آب، میل حرکت به مرکز زمین دارند، در حالی که عناصر سبک، مثل هوا و آتش، که نسبت خلاء در آ‌ن‌ها بیشتر است، به سوی بالا حرکت می‌کنند(اذکایی، ص318).

  به نوشته‌ی کارشناسان بنیاد فیزیک آمریکا، مانند این نظریه را 800 سال بعد جان دالتون پیشنهاد کرد(پایگاه http://www.physics.org را ببینید). البته، بیان رازی با بیان رابرت بویل نیز شباهت دارد. رابرت بویل با چند آزمایش نشان داد که هوا را می‌توان فشرده کرد تا فضای کمتری بگیرد. بنابراین، نتیجه گرفت که هوا باید از ذره‌های بسیار کوچکی درست شده باشد که بین آن‌ها فضای خالی وجود دارد. این ذره‌ها به هنگام فشرده کردن هوا به هم نزدیک می‌شوند. او نشان داد که گازهای دیگر نیز چنین ویژگی را دارند(آسیموف، ص 18).

  اما اگر نظر نیوتن را درباره‌ی اتم‌ها در نظر بگیریم، جایگاه رازی بیشتر روشن می‌شود. نیوتن  در کتاب نورشناسی خود می‌گوید:" خداوند به هنگام آفرینش جهان، ذره‌های سخت و نفوذناپذیری را در اندازه‌ها و شکل‌های متفاوت آفریید و مواد گوناگون از نسبت‌های متفاوتی از آن ذره‌ها و فضا ساخته شدند. آن ذره‌ها به اندازه‌ای سخت هستند که هرگز شکسته نمی‌شوند و چه قدرتی می‌تواند چیزی را که خداوند در آفرینش آغازین پدید آورده است، بشکند".(بریتانیکا)

  منبع:

  1. اذکایی، پرویز. حکیم رازی(حکمت طبیعی و نظام فلسفی). طرح نو، چاپ دوم، 1384

  2. آسیموف، آیزاک. اتم. ترجمه‌ی هوشنگ شریف‌زاده. فاطمی، چاپ دهم، 1381

  3. بریتانیکا، مقاله‌ی اتم، سی‌دی 2006


 Al-Razi worked mainly as a doctor. However, as a thinker and writer (of 184 books), he contributed to the understanding of medicine, philosophy, alchemy and chemistry.

He developed Democritus atomic theory into something that was remarkably close to John Dalton ’s scheme a thousand years later.( Ref. Institute of Physics)

نشانی مطلب در وبگاه جزیره دانش:
http://jazirehdanesh.com/find.php?item=1.443.843.fa
برگشت به اصل مطلب