جزیره دانش- کوتاه و خواندنی
چگونه روس‌ها به تولید ملی آسیب می‌رسانند

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: 1391/11/28 | 

میرزا علی خان امین‌الدوله (1259-1322ق) از مردان فرهیخته‌ی دوره‌ی قاجار بود که در سال 1315ق در روزگار مظفرالدین شاه به عنوان صدراعظم برگزیده شد. او یکی از نخستین مدرسه‌های نوین ایران را در تهران ساخت و سرپرستی آن را به میرزا حسن رشدیه سپرد.
یکی دیگر از کارهای ارزشمند امین‌الدوله راه‌اندازی کارخانه‌ی قند کهریزک بود که نخستین تولید آن در سال 1313ق (1274ش) به بازار آمد. سرمایه‌ی راه‌اندازی این کارخانه را بلژیکی‌ها فراهم کردند و امین‌الدله زمینه‌ی کاشتن چغندر قند را فراهم کرد. این کارخانه در سال 1317ق تعطیل شد.
آقای جمال‌زاده در کتاب گنج شایگان دلیل تعطیلی زودهنگام این کارخانه را چنین نوشته‌اند:
«امین‌الدوله با زحمت و مصارف زیاد در کهریزک در جنوب تهران کارخانه‌ای بر پا نمود و مشغول چغندرکاری گردید و قند بسیار ممتاز که از قند روسی بهتر بود به عمل آورد و از همین جهت به قند روسی شکست وارد آمد. روس‌ها که چنین دیدند با شدت تمام بنای همچشمی را نهاده و هر روز قیمت قند خود را تنزل دادند تا آن‌که قیمت هر من تبریز آن به چهل و پنج شاهی رسید و این مبلغ از قیمت عمل آوردن خود قند هم کمتر بود. ولی روس‌ها برای شکست بازار متاع ایران تحمل این ضرر را برخود هموار نمودند و چنان در این راه پستی به خرج دادند که قند ایران با وجود مساعی و کوشش بسیار مرحوم امین‌الدوله نتوانست دوامی پیدا نماید و دولت مستعجل گردید.»
خوشبختانه چند سال بعد گروهی از زرتشتیان ایران، از جمله ارباب کیخسرو شاهرخ و ارباب رستم گیو، سهام این کارخانه را خریداری کردند. آن‌ها دستگاه‌های جدید از آلمان خریداری کردند و این کارخانه در سال 1310ش بار دیگر به بهره‌برداری رسید.
برگرفته از:
محبوبی اردکانی، حسین، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران، 1376
محبوبی اردکانی، حسین، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، جلد سوم، انتشارات دانشگاه تهران، 1368

نشانی مطلب در وبگاه جزیره دانش:
http://jazirehdanesh.com/find.php?item=1.443.1062.fa
برگشت به اصل مطلب