Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه‌ی اصلی::
آموزش علوم::
آموزش ریاضی::
آموزش جغرافیا::
آموزگار حرفه‌ای::
کتاب آموزگار::
تجربه‌های سبز::
آموزش زیست‌شناسی::
یادداشت‌های آموزشی::
پسند شما::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: سرشت علم و جایگاه آن در استانداردهای آموزش علوم
:: چرا تاریخ علم مهم است؟
:: تو باید جای من باشی
:: چگونه کلاس درس را اداره کنیم
:: آموزش علوم با نقاشی
:: طبیعت در شهر، شهر در طبیعت
:: شاهزاده‌ی عوضی
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید

ghatreh_in_jazireh

:: جانوران را در کلاس علوم پنهان کنیم ::
 | تاریخ ارسال: 1385/10/27 | مترجم: آقاي حسن سالاری | 

  یک روز در زنگ تفریح یکی از دانش‌آموزان کلاس اول، هنگام بازی مارمولکی را لابه‌لای علف‌ها پیدا کرد. با وجود این که مارمولک به سختی دیده می‌شد، همگی مدتی آن را تماشا کردیم. این تجربه باعث شد مجموعه فعالیت‌هایی را برای آموزش اهمیت استتار در زندگی جانوران برنامه‌ریزی کنم. نخستین تمرینی که بچه‌ها در این گروه از فعالیت‌ها انجام دادند، بازی " حالا می‌توانی آن را ببینی، حالا نه" از مجموعه فعالیت‌های آموزشی AIMS بود.

  در این بازی بچه ها دایره‌های رنگی به دست آمده از سوراخ کردن کاغذهای رنگی را که روی کاغذهایی با رنگ‌های گوناگون ریخته بودم، شمارش کردند. دانش آموزان به چهار گروه پنج نفره تقسیم شدند. به هر گروه مخلوطی از دایره‌های رنگی صورتی، زرد و سبز و سیاه را که روی زمینه‌های رنگی گوناگونی پخش شده بودند داده شد. گروه اول دایره‌ها را روی زمینه‌ی زرد رنگ شمارش کرد؛ گروه دوم دایره‌ها را روی زمینه سیاه شمردند؛ گروه سوم دایره‌ها را بر زمینه‌ی سبز و گروه آخر بر زمینه‌ی سیاه شمارش کردند.

  روش انجام کار به این ترتیب بود که هر یک از عضوهای گروه در فاصله‌های زمانی 15 ثانیه‌ای تعداد دایره‌های یک رنگ خاص را روی کاغذ رنگی مربوط می‌شمرد. برای مثال، یکی از آن‌ها طی 15 ثانیه هر تعداد دایره صورتی رنگ را که می‌دید، می شمرد و در 15 ثانیه بعدی، عضو دیگر گروه رنگ دیگری، برای مثال سبز، را شمارش می‌کرد و این روش تا پایان شمارش همه‌ی رنگ‌های دایره‌های رنگی ادامه پیدا ‌کرد.

  عضو پنجم گروه نیز وظیفه‌ی نگاه داشتن زمان و ثبت نتیجه را بر عهده داشت. پس از شمارش و ثبت نتیجه، هر گروه یک نمودار ستونی رسم کرد. سپس دانش آموزان چهار نمودار به دست آمده را با هم مقایسه و پیرامون شباهت‌ها و تفاوت‌های بین آن‌ها بحث کردند. با این فعالیت دانش آموزان دریافتند که شمارش دایره های رنگی همرنگ زمینه، در همه‌ی گروه‌ها از همه دشوار‌تر است.(برای مثال، شمارش دایره‌های رنگی سبز روی کاغذ رنگی سبز از شمارش دیگر دایره‌ها دشوارتر بود. )

  در واقع، هدف از انجام‌دادن این فعالیت تمرین شمارش درست نبود، بلکه هدف درک دشواری دیدن و در نتیجه شمارش دایره‌های رنگی هم‌رنگ با رنگ زمینه بود که دانش‌آموزان در پایان فعالیت به روشنی آن را استنباط کردند. در این زمان این نظر را مطرح کردم که تصور کنید این دایره‌های رنگی جانورانی هستند که روی زمین زندگی می‌کنند. سپس بحث را این گونه ادامه دادیم که چه‌طور هم‌رنگی جانوران با محیط زندگی می‌تواند در زندگی آن‌ها مؤثر باشد. به این صورت زمینه‌ای برای فعالیت بعدی فراهم شد.

  جانوران در استتار

  در ادامه‌ی آموزش مفهوم استتار، کتاب "جانوران در استتار" ( نوشته‌ی Tides در سال 2000 ) را برای دانش‌آموزان خواندم. در این کتاب راهنمایی‌هایی برای کمک به حدس زدن نام جانور پنهان شده وجود داشت. همچنین مطالبی پیرامون چگونگی و اهمیت استتار برای جانوران و روش‌های گوناگون استتار و اطلاعات اضافی پیرامون برخی جانوران داشت.

  در مرحله بعدی منظره‌ای از یک جنگل بارانی را به دانش آموزان نشان دادم تا دریابند که جانوران گوناگون، مانند پروانه‌ها، مارها، آهوهای کوهی، مارمولک‌ها، ‌حشره‌ها، عنکبوت‌ها و قورباغه‌ها، هنگام استتار در زیستگاه‌های طبیعی خود چگونه پهان به نظر می‌رسند و سپس برای آموزش مثال‌هایی از برخی جانوران که از آن روش بهره‌ می‌گیرند، از کتاب طبقه‌بندی لینه برای کودکان کمک گرفتم که جانوران مختلف مثل مارمولک، پلنگ، مار وزرافه را در آن مشاهده کردند.

  در ادامه، با هم به تصویر زیستگاه‌های طبیعی جانوران گوناگون نگاه کردیم و از هر کودک خواستم که جانوری را برگزیرند و پیرامون این که چه‌طور با استفاده از رنگ و طرح بدنش خود را محافظت می‌کند مطالبی بنویسد. برای مثال، یکی از بچه‌ها، یک قورباغه سبز را روی برگی سبز نقاشی کرد و چنین نوشت که قورباغه با تبدیل رنگ بدنش به سبز خود را پنهان می‌کند تا جانوران دیگر آن را نخورند.

  دیدار با جانوران زنده

  با دعوت از فروشندگان جانوران دست آموز به کلاس، دانش‌آموزان موفق به دیدن برخی از جانوران مثل خرگوش، مار، عنکبوت، ماهی، سوسمار‌های کوچک شدند. این فروشنده برای بچه‌ها توضیح داد که جانوران چگونه با استتار زندگی خود را حفظ می‌کنند. علاوه بر این، درباره‌ی غذا و جای طبیعی زندگی آن‌ها و برخی از عادت‌ها و رفتارهای جانوران گوناگون توضیح داد. دانش آموزان هم تصویر جانوران مورد علاقه‌ی خود را کشیده و قیچی کردند. آن‌ها کتابی پیرامون استتار در جانوران تهیه و به این فروشنده محلی هدیه کردند.

  کاربست دانسته‌ها

  حال که دانش‌آموزان به مفهوم استتار در جانوران و اهمیت آن در زندگی آن‌ها پی بردند، فعالیت دیگری را آغازکردیم. در این مرحله، دانش‌آموزان با استفاده از چیزهای در دسترس، حشره‌هایی را درست کردند و آن‌ها را در بخش‌های گوناگون کلاس گذاشتند تا آن‌ها را پیدا کنم. در آغاز، همه‌ی بچه‌های کلاس را به 5 گروه تقسیم کردم و چگونگی فعالیت را برایشان توضیح دادم. به این ترتیب که دانش آموزان هر گروه باید جایی را در کلاس پیدا کنند که برای پنهان کردن حشره‌هایی که خودشان ساخته بودند، مناسب باشد.

  این حشره‌ها با بهره‌گیری از چیزهایی چون جعبه‌های تخم‌مرغ، قوطی‌های فیلم، جعبه‌های خالی غلات صبحانه، کاغذهای رنگی، پولک و نوار ضبط صوت و مواد دیگری که من در طول سال ها گردآوری کرده بودم، تهیه شدند. هدف ما، استتار حشره‌های ساخته شده در جاهای مناسب بود . آن ها بایستی حشره‌ها‌ی خود را طراحی و با استفاده از این مواد طی 30 دقیقه می‌ساختند.

  پس از ساختن حشره‌ها و پیداکردن جای پنهان‌سازی آن‌ها، دانش‌آموزان یک پیشگویی ابتدایی درباره‌ی پیدا شدن یا نشدن این حشره‌های پنهان شده کردند. همه‌ی گروه‌ها از حشره‌هایی که ساخته بودند مغرور بودند و پیش‌بینی کردند که نمی‌توانم آن‌ها را پیدا کنم.

  پیدا کردن حشره‌های پنهان شده

  برای آگاه شدن از نتیجه‌ی پیش‌گویی دانش‌آاموزان چشم‌هایم را بستم و اجازه دادم که هر گروه به ترتیب حشره‌هایشان را پنهان کنند. من 15 ثانیه زمان داشتم که حشره را پیدا کنم در غیر این صورت حشره‌ها در واقع به نحوی پنهان شده و بنابراین زندگی خود را نجات داده بودند.

  گروه اول حشره خود را در کتابخانه‌ی کلاس پنهان کرده بودند و چون بیش‌تر کتاب‌های کتابخانه قهوه‌ای بودند آن‌ها هم تصمیم به ساختن یک حشره‌ی قهوه‌ای گرفته بودند.

  گروه دوم حشره‌ی خود را در در سبد نوشتاری کلاس گذاشته بودند و چون درون سبد تعدادی تخته‌ی سبز وجود داشت، حشره خود را سبز انتخاب کرده بودند.

  گروه سوم یک حشره زرد ساخته بودند و آن را در جای پازل کلاس قرار دادند. آن‌ها به این دلیل رنگ زرد را انتخاب کردند که بیش‌تر پازل‌های کلاس قطعه‌های زرد رنگ داشتند.

  گروه چهارم حشره خود را درون میز ابزارهای صوتی کلاس قرار داده بودند. درون آن میز سبز رنگ بود و از این رو، حشره آن‌ها دارای رنگ سبز تیره بود.

  و گروه پنجم یک حشره‌ی آبی رنگ ساخته و آن را کنار کتاب‌های آبی رنگ ریاضی پنهان کرده بودند.

  من توانستم دو تا از حشره‌ها را پیدا کنم، اما سه تای آن ها را پیدا نکردم. برای مثال، حشره‌ی آبی روی قفسه کتاب ها را پیدا کردم و دانش آموزان این طور نتیجه گرفتند که درجه آبی بودن رنگ حشره ساخته شده با رنگ کتاب‌ها تفاوت داشت. همچنین حشره قهوه ای رنگ را هم پیدا کردم و نتیجه‌گیری دانش‌آموزان این بود که چون کتاب‌ها رنگ‌های گوناگونی داشتند ولی حشره آن‌ها فقط یک رنگ، یعنی قهوه‌ای، بود و بنابراین توجه به آن برای من آسان‌تر بود.

  من حشره‌ی سبز تیره پنهان شده در میز تحریر را پیدا نکردم و دانش آموزان این گروه دریافتند که انتخاب مناسبی برای طراحی حشره خود انجام داده بودند. چون اگر حشره به رنگ دیگری مثل زرد یا سفید بود، ممکن بود آن را پیدا کنم. هم چنین من نتوانستم حشره‌ی سبز پنهان شده در سبد نوشتاری و یا حشره‌ی زرد را در میز پازل‌ها پیدا کنم. نتیجه‌گیری این گروه ها، هم‌رنگی و در نتیجه درهم‌آمیختگی حشره با زمینه از نظر دیداری بود که مانع از یافتن آن گردید.

  اکنون، حشره‌های پیدا شده و پیدا نشده را از نظر تفاوت‌ها و شباهت‌ها مقایسه و پیرامون چگونگی زنده ماندن حشره‌ها پیدا نشده بحث کردیم. سپس، حشره‌های گروه‌هایی را که پیدا شده بودند به گروه مربوطه برگرداندم و از آن‌ها خواستم دلیل بیاورند که ایجاد چه تغییرهایی در حشره مورد نظر می‌تواند آن را برای استتار مناسب سازد. سپس تصویری ذهنی از حشره بعد از ایجاد تغییرهای مناسب رسم کردند. همچنین، آن‌ها برای کامل شدن فعالیت انجام شده، موظف به طراحی و رنگ آمیزی تصویری از یک زیستگاه طبیعی شدند که حشره ساخته شده توسط آن‌ها در آن جا می‌توانست استتار کند و در پایان، تصویر حشره‌ی خود را به تصویر زیستگاه رسم شده چسباندند.

  ارزشیابی از آموخته‌ها

  برای ارزیابی میزان درک دانش‌آموزان از مطلب عرضه شده، از آن‌ها خواستم تا 5 نکته را که از مفهوم استتار جانوران آموخته بودند بنویسند یا نقاشی کنند. به اینشیوه، کتابی از آموخته‌ها ی خود تهیه و عنوانی برای آن برگزیدند. نتیجه‌ی یادگیری مطلب بسیار قابل توجه بود. به عنوان مثال، دانش آموزان نوشته بودند که برخی از جانوران برای ماندگاری خود می‌توانند رنگ خود را دگرگون کنند؛ گوزن‌ها لکه‌هایی روی بدن خود دارند که به پنهان شدن آن‌ها کمک می‌کند؛ قورباغه‌ها می‌توانند بین دورنگ قهوه‌ای و سبز تغییر رنگ دهند؛ خرس‌های قطبی سفیدند و شناسایی آن‌ها در برف دشوار است؛ جغدها به رنگ درختان هستند و مطالبی از این دست.

  پس از نمره دادن به کتاب‌ها، آن‌ها را گردآوری و در کتابخانه‌ی کلاس قرار دادم تا از مطالعه‌ی آن‌ها لذت ببرند. به این ترتیب، دانش‌آموزان از یادگیری مطلب استتار لذت بردند و دریافتند که چگونه توانایی پنهان شدن و در آمیختگی جانوران در محیط، احتمال شناسایی از سوی جانداران شکارکننده را کاهش و در نتیجه شانس ماندگاری آن‌ها را افزایش می‌دهد. علاوه بر این آموختندکه برخی از جانوران با رنگ‌هایی به دنیا می‌آیند که برای حفظ آن‌ها اهمیت زیادی دارد. برای مثال، جوجه‌ی پرندگان با رنگی شبیه اجزای تشکیل دهنده‌ی لانه‌شان به دنیا می‌آیند.

  خلاصه، به این فعالیت‌ها توانستم با روشی متفاوت به دانش‌آموزانم مطالبی پیرامون جانوران بیاموزم. آن‌ها در پاسخ به این پرسش که از کدام بخش درس بیش از همه‌ی لذت بردند، گفتند" بخش ساختن و پنهان سازی حشره‌ها. در حقیقت، آن زمان که نمی‌توانستم حشره‌های آن ها را پیدا کنم، هر دوی ما، به راستی مغرور بودیم؛ آن‌ها ازآن چه انجام داده بودند و من از آن چه که آموخته بودند.

   منبع:

 Animals in Disguise. by Mary C. Burke .NSTA.org, 2001 

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 9589 بار   |   دفعات چاپ: 2691 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 306 بار   |   0 نظر
For Teachers
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 54 queries by YEKTAWEB 4294