Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
سرمقاله
پیشگامان آموزش
نخستین مدرسه ها
کتاب های درسی
محصولات کمک آموزشی
تاریخ آموزش
تصویرگران کتاب های درسی
شاعران کتاب‌های درسی
خبرهای آموزشی
برترین‌ مقاله‌ها
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: آینده‌ی ایران در دست معلمان با ایمان
:: سامانه‌‌ی یکپارچه‌ی پرورش خلاقیت در دانش‌آموزان
:: دانش‌آموزان از تاریخ چه باید بیاموزند؟
:: ویژگی‌های کتاب درسی
:: سپاس‌گذاری مردم سده از آموزگاران کهن‌ترین دبستان شهر
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
آموزش و پرورش ایران

ghatreh_in_jazireh

:: معرفی آثار علمی آموزشی عبدالرحیم تبریزی ::
 | تاریخ ارسال: 1348/10/11 | نویسنده: محمد باقر مومنی | 

در میان بزرگترین متفکران عصر انقلاب مشروطیت ایران، یکی نیز عبد الرحیم بن ابوطالب تبریزی (مشهور به طالبوف به معنای فرزند ابوطالب ) است که در 1250 هجری قمری در تبریز زاده شد و در 1329 در تمرخان شورا، در داغستان، زندگی را بدرود گفت؛ در حالی که نوشته های چاپ شده گوناگون او و تاثیر عظیم افکارش در جامعه ایرانی همچنان به جا مانده، امتیاز خاص او نسبت به متفکران دیگر آن عصر، نشر علم به زبان ساده در میان عامه مردم بود و او در میان این دسته از نویسندگان، اولین و بزرگترین آنهاست.

سفینه طالبی یا کتاب احمد اولین کتاب اوست و همین کتاب هم او را مشهور خاص و عام کرد. احمد قهرمان کتاب به قول خود نویسنده، مطالب دیباچه خود را بیشتر از زبان امیل نقل می کند و کتاب خود را مرهون طرح کتاب امیل زان زاک روسو نویسنده فرانسوی است، اما به هر حال کتابی است بکر که عمیقا رنگ ایرانی یافت و به سرعت در میان توده مردم ایران جا باز کرد.

نویسنده اعتقاد عظیم به علم داشت و از این رو قسمت زیادی از عمر و تلاش خود را بر سر نشر علم گذاشت و هدفش این بود که مردم میهن خود را به فکر کردن و چون و چرا گفتن وادارد؛ آنان را با مسائل تازه آشنا سازد و برانگیزد تا در راه زندگی نوی گام بردارند.ولی کتاب او تنها یک کتاب ساده علمی نیست بلکه یک کتاب اجتماعی نیز هست و انباشته است از اعتقادات اجتماعی و شرح عقب ماندگی های ایران و تصاویری خیالی از جامعه متمدن آینده که سرانجام باید جای ایران عقب مانده آن روزی را بگیرد.

آنچه که تحت عنوان سفینه طالبی یا کتاب احمد نوشته شده دو جلد است، اما می توان گفت این کتاب جلد سومی نیز دارد که سیزده سال پس از جلد اول(1324 قمری) چاپ شده و نویسنده نام مسائل الحیات یا کتاب احمد را بر آن نهاده است. قهرمان مسائل حیات نیز همان احمد فرزند موهومی نویسنده است که اینک بزرگ شده و خود به دانشمندی آموزگار مبدل گردیده است.

جلد اول کتاب احمد در سال 1307 هجری قمری(1890 میلادی) نوشته شده است. خود نویسنده در صفحه 8 چاپ اسلامبول خطاب به احمد می نویسد: " از روز ورود آن حضرت به شهر مدینه، که اساس تاریخ هجری اسلام است، اکنون که من با تو این صحبت را می کنم هزار و سیصد و هفت سال که مطابق سنه 1890 میلادی است می گذرد." و در صفحه 101 بار دیگر می نویسد:" الان سال هجری ما نحن فیه ما هزار و سیصد و هفت است."

ولی نوشتن حواشی کتاب حداقل تا دو سال بعد نیز ادامه داشته است. خود او در حاشیه صفحه 77 می نویسد:" الان که سال 1892 است" و سرانجام کتاب چهار سال پس از نگارش در سال 1311 هجری قمری در اسلامبول از چاپ بیرون می آید.

اما از قرار معلوم محمد طاهر مدیر مطبعه اختر بدون اجازه نویسنده آن را منتشر کرده است، زیرا طالبوف در نامه ای که در 2 رجب 1318 به مدیر مطبعه خورشید نوشته ضمن اجازه چاپ کتاب به او می نویسد:" اقا محمد طاهر حقوق بنده را غصب کرده است" و بالاخره کتاب برای بار دوم در 1319 در اسلامبول چاپ و نشر می شود.

هر دو چاپ از لحاظ صفحه بندی شباهت بسیار به یکدیگر دارند. با وجود این، بعضی کلمات و شکل برخی از جملات در چاپ دوم عوض شده که به نظر می رسد اصلاح از جانب خود نویسنده بوده است.

جلد دوم کتاب به فاصله یک سال از جلد اول در سال 1312 قمری معادل 1895میلادی، از چاپ بیرون می اید و همگان با احمد و طالبوف آشنا می شوند.

مسائل الحیات که کتابی است با این دو جلد نسبتا متفاوت ولی به هر حال جلد سوم کتاب احمد شمرده می شود، در سال 1324 قمری معادل 1906 میلادی یعنی چند ماه قبل از اعلام مشروطیت از چاپ درآمد و به نظر می رسد که تاریخ نگارش و چاپ کتاب با هم فاصله زیادی نداشته است.

ما در این جا زبده مطالب این سه کتاب را با نقل قطعاتی از 4 جلد کتاب دیگر طالبوف به صورت مجموعه ای در دسترس خواننده می گذلریم. از این چهار کتاب یکی نخبه سپهری است که طالبوف خود تالیف کرده و سه تای دیگر ترجمه از روسی است به نام های پند نامه مارکوس قیصر روم، کتاب فیزیک یا حکمت طبیعه و رساله هیئت جدیده. این کتاب ها را بر حسب تاریخ نگارش می توان چنین ترتیب داد:

  1. سفینه طالبی یا کتاب احمد( جلد اول) در سال 1307 هجری قمری.

  2. نخبه سپهری در سال 1310 قمری( برای اولین بار چاپ شده است).

  3. ترجمه پندنامه مارکوس قیصر روم که در 1310 هجری مطابق 1893 میلادی ترجمه شده و بار اول در سال 1312 چاپ شده است.

  4. ترجمه کتاب فیزیک یا حکمت طبیعه در سال 1311( در اسلامبول چاپ شده است.)

  5. ترجمه رساله هیئت جدیده قبل از سال 1312( بار اول در سال 1312 چاپ شده است.)

  6. سفینه طالب یا کتاب احمد( جلد دوم) در سال 1312 قمری.

  7. مسائل حیات در اوایل سال 1324 هجری قمری( در تفلیس چاپ شده است.)

 

در نخستین چاپ جلد اول در آخر کتاب 3 تقریظ بر آن نوشته شده: یکی توسط ناظم الدوله سفیر کبیر دولت ایران مقیم اسلامبول، دیگری به امضای حسن الحسینی تبریزی مستشار سفارت و سومی به قلم محمد مهدی تبریزی منشی اول روزنامه اختر.

جلد دوم مقدمه ای از خود طالبوف دارد که در عین حال تقدیمنامه کتاب است و آن را به اسداله طباطبایی یعنی همان ناظم الدوله نامبرده تقدیم کرده است. اما مسائل الحیات که آن را جلد سوم کتاب احمد می توان نام داد، یک مکالمه بلند چهار نفره است به انضمام ترجمه قانون اساسی زاپون.

جلد اول کتاب احمد به طور عمده به ذکر مسائل علمی اختصاص دارد که نویسنده در خلال آنها به مسائل اجتماعی ایران گریزی می زند، اما جلد دوم از لحاظ نقد اجتماعی بسیار غنی تر است و بالاخره مسائل الحیات به طور عمده به یک رشته مسائل اجتماعی و سیاسی مربوط به ایران و جهان و مقداری مباحث فلسفی اختصاص داده شده که گاه از مسائل علمی و فنی نیز در آن سخنی به میان آمده است.

 محمد باقر مومنی گزیده ای از آثار عبد الرحیم تبریزی را در کتابی به نام احمد گردآوری و سال‌ها پیش منتشر کرده است.

بازگشت به مقاله اصلی 

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 11168 بار   |   دفعات چاپ: 3364 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 171 بار   |   0 نظر
آموزش در ایران
Persian site map - English site map - Created in 0.07 seconds with 58 queries by YEKTAWEB 4299