کارگاه نگارش- یادداشت‌ کوتاه
چگونه یادداشت کوتاه بنویسیم

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: ۱۳۸۷/۲/۵ |  نویسنده: آقاي حسن سالاری | 

در بخش پاراگراف‌نویسی با چگونگی نوشتن پاراگراف‌های سازمان‌یافته آشنا شدید. اکنون زمان آن رسیده است که آن تجربه را در نگارش یادداشت‌های کوچک به کار گیرید. کار چندان پیچیده‌ای نیست و کافی است پاراگراف‌های خود را مانند آن‌چه گفته شد بنویسید. به یاد داشته باشید هر پاراگراف به مانند یک مقاله‌ی کوچک است که اگر درست و سازمان‌یافته نوشته شود، به نوشته‌های شما سازمان می‌دهد. آن‌چه اکنون باید بیش‌تر به آن توجه داشته باشید این است که چگونه یک اندیشه‌ی بزرگ را در چارچوب چند پاراگراف، خُرد کنید و با نظمی منطقی کنار هم بچینید.

  یادداشت کوتاه آغاز خوبی برای مهارت پیداکردن در نوشتن است. چنانچه بتوانیم یادداشتی کوتاه با پاراگراف‌های سازمان‌یافته بنویسیم، نوشتن مقاله‌های درازتر و کتاب‌های سازمان‌یافته، آسان‌تر می‌شود. از این رو، نگارش «یادداشت‌های پنج پاراگرافی» به عنوان تمرینی پایه‌ای در آموزش نگارش به دانش‌آموزان و دانشجویان و در کارگاه‌های نگارش مورد توجه است. چنین یادداشتی به مانند یک پاراگراف دارای یک بخش موضوع، سه بخش پشتیبان و یک بخش نتیجه‌گیری است.

  نمونه‌ای از چنین یادداشتی را با نام «آرتور در خدمت آموزش» بخوانید.

  ساختار یادداشت کوتاه

  همان‌گونه که در یاداشت «آرتور در خدمت آموزش» می‌ ببینید، یادداشت ‌ کوتاه به مانند یک پاراگراف که دارای جمله‌هایی با کارکرد مشخص است، به چند پاراگراف با کارکردهای مشخص نیاز دارد: یک پاراگراف موضوع(مقدمه)، چند پاراگراف پشتیبان(پیکره) و یک پاراگراف نتیجه‌گیری(نتیجه).  

  مقدمه

  مقدمه نخستین پاراگراف یادداشت است. شما در این پاراگراف باید اندیشه و نظر اصلی خود را برای خواننده روشن کنید. همچنین باید بکوشید او را به خواندن نوشته‌ی خود ترغیب کنید. چگونگی نوشتن این پاراگراف اهمیت زیادی دارد و چنین فکر نکنید که: «هنوز آغاز سخن است و در ادامه موضوع را روشن می‌کنم». بهتر است این گونه فکر کنید که: «فقط به اندازه‌ی یک پاراگراف فرصت دارم توجه خواننده را به نوشته‌ی خودم جلب کنم و گرنه او را از دست خواهم داد».

  قاعده‌ی مشخصی برای نوشتن مقدمه وجود ندارد و هر نویسنده‌ای با توجه با دانش و ذوق خود می‌کوشد به گونه‌ای نگاه خواننده را به سوی نوشته‌ی خود بگرداند. با وجود این، بهره‌گیری از یکی از شیوه‌های زیر یا تلفیقی از آن‌ها، می‌تواند راه‌گشا باشد.  

  1. از یک بیان کلی به بیانی خاص برسید.

  آرتور نام یک مجموعه‌ی کارتونی است که شبکه‌ی آموزشی پی‌.بی‌.اس(PBS) برای بینندگان چهار تا هست ساله تولید کرده است. این مجموعه‌ در کشورهای گوناگون، از جمله ایران، پخش شد و هدف اصلی آن تقویت مهارت‌های اجتماعی و کمک به رشد و پرورش علاقه به مطالعه در کودکان است . بررسی هدف‌های آموزشی این مجموعه و شیوه‌ی دست‌یافتن به آن‌ها، در چارچوب یک مجموعه‌ی گیرا و سرگرم کننده، می‌تواند راهنمای خوبی برای ساختن مجموعه‌های آموزشی مشابه باشد.

  1. روی داد مهم یا جالبی را روایت کنید.

  در سال 1938 میلادی یک باستانشناس آلمانی به هنگام کندوکاو در یکی از روستاهای نزدیک بغداد، به کوزه‌ای سفالی دست یافت که استوانه‌ای از مس در خود داشت و میله ‌ ای از آهن درون آن استوانه بود. بررسی ‌ های آزمایشگاهی ثابت کرد که در گذشته ‌ های بسیار دور ماده‌ای اسیدی (سرکه) در آن ظرف سفالی ریخته شده بود. انتشار گزارش باستان ‌ شناس آلمانی موجی از شگفتی و ناباوری را برانگیخت، چرا که ادعا کرده بود کهن ‌ ترین باتری جهان را با قدمتی نزدیک دو هزار سال پیدا کرده است. به راستی، آیا مردمان باستان به راز الکتریسیته و چگونگی تولید آن پی برده بودند؟

  1. پرسشی را طرح کنید.

  آیا دوست دارید کیف بسیار سبکی داشته باشید ت ا مقاله‌ها، متن سخنرانی، بخش‌هایی از فیلم، عکس‌ها و نمودارها و دیگر مد ا رک مهم خود را درون آن بگذارید و سنگینی آن را هم احساس نکید؟ اگر به دنبال چنین کیفی هستید، لازم نیست از پشت رایان ه ‌ی خود تکان بخورید. لازم نیست برای خرید آن به صورت تلفنی سفارش دهید. به خرید اینترنت ی هم نیاز ندارید. اگر می ‌خواهید چنین کیفی داشته باشید و ب ی آن‌که زحمت جابه‌جایی آن را بکشید، در هر نقطه از جهان به محتویات آن دسترسی داشته باشید ، فقط این یادداشت را با دقت بخوانید.

  1. از نقل قول کمک بگیرید.

  رومن گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی، در کتاب ایران از آغاز تا اسلام می‌گوید که در هزاره‌ی چهارم پیش از میلاد، جو و گندم، که بومی ایران است و هنوز هم در این کشور به صورت دیمی می‌روید، از ایران به مصر و اروپا راه یافته است. اکنون پژوهشگر ان استرالیایی می‌ خواهند با کمک یک گندم باستانی که به صورت وحشی در ایران می‌ روید، صنعت ماکارونی استرالیا را دگرگون کند. آن‌ها در گام نخست توانسته‌اند به کمک گندم ایرانی، نخستین گندم ماکارونی مقاوم به شوری را پدید آورند.  

  1. آمار مهم یا جالبی را مطرح کنید.

  بر پایه‌ی گزارش برنامه‌ی محیط زیست سازمان ملل متحد، ایران در سال 2006 میلادی از نظر شاخص‌های زیست‌محیطی در میان 133 کشور جهان در جایگاه بسیار پایین 117 جای گرفته است. سالانه بیش از 43 هزار نفر بر اثر آلودگی هوا در ایران می‌میرند. خسارت سالیانه‌ی آلودگی هوا حدود 14 هزار و 420 میلیارد ریال ، یعنی 6/1 درصد تولید ناخالص ملی ، است. بیماری ‌ های ناشی از آلودگی هوای شهری ، از جمله حمل ه‌ی قلبی و نارسایی‌های تنفسی، نیز سالیانه 2 هزار و 100 میلیارد ریال ، برابر 23/0 درصد تولید ناخالص ملی ، به اقتصاد ایران آسیب می‌رساند. با توجه به این که 90 درصد آلودگی هوا از خودروها بر می‌خیزد، آیا زمان آن نرسیده است که روند دوگانه‌سوز کردن خودروها و جایگزینی خودروهای فرسوده شتاب بیشتری بگیرد؟

 

  پیکره

  پاراگراف‌های پشتیبان، که پیکره‌ی نوشته به شمار می‌آیند، اندیشه و نظر نویسنده را بین پاراگراف موضوع یا آغازگر و پاراگراف نتیجه یا پایان‌بخش، گسترش می‌دهند. آوردن نمونه، برهان، داده، سند، سخن دیگران، اشاره به نوشته‌های دیگر و هر چیزی که به نظر می‌رسد به قانع کردن خواننده و پذیرفتن اندیشه و نظر شما کمک کند، در این پاراگراف‌ها گنجانده می‌شود. گاهی نویسنده بهتر می‌بیند که پاراگراف‌های پشتیبان را پیش از پاراگراف موضوع بیاورد تا از این راه او را برای پذیرش اندیشه و نظر خود آماده سازد. در بخش پاراگراف‌نویسی چنین وضعیتی را درباره‌ی یک پاراگراف نیز توضیح دادیم.

  نتیجه

  هدف از نوشتن پاراگراف نتیجه‌گیری، یادآوری چکیده‌وار اندیشه و نظر اصلی مقاله است. قاعده ‌ی خاصی برای نوشتن این پاراگراف وجود ندارد، اما به کار بردن یکی از شیوه ‌ های زیر یا تلفیقی از آن ‌ ها، می ‌ تواند جمله ‌های پایانی یادداشت شما را در یاد خواننده ماندگار کند:  

  1 . موضوع اصلی یادداشت را بازگویی کنید.

  دقت کنید که به تکرار همان جمله‌های پیشین نپردازید.(نمونه‌ی آن را در یاداشت «آرتور در خدمت آموزش» بخوانید.)

  2 . پرسشی طرح کنید.

  وقتی پرسش برانگیزاننده طرح می‌کنید، خواننده را به اندیشیدن درباره‌ی موضوع یادداشت وادار می‌کنید.

  3 . راه حلی پیشنهاد دهید، توصیه‌ای داشته باشید یا چیزی را پیش بینی کنید.

  بسته به موضوع یادداشت، نظر خود را به صورت راه حل، توصیه یا پیش‌بینی در پاراگراف پایانی بیاورید.

 

  برای نوشتن یادداشت کوتاه با پاراگراف‌های سازمان‌یافته، پیشنهادهای زیر را در نظر داشته باشید: 

  1 . موضوع یادداشت خود را با نگارش جمله‌ای کوتاه روشن کنید.

  2 . درباره ی موضوع خود مطالعه کنید و یادداشت بردارید.

  3 . موضوع و هدف اصلی هر یک از پاراگراف‌هایی را که برای یادداشت خود در نظر گرفته‌اید، مشخص کنید.

  4 . مواد در نظر گرفته برای هر پاراگراف را با مواد پاراگراف‌های دیگر مقایسه کنید تا اطمینان پیدا کنید که چیزهای تکراری ندارند و برای هر کدام مواد مناسبی را در نظر گرفته‌اید.

  5 . اکنون جمله‌های هر پاراگراف را بنویسید تا این که دید تقریبی از کل مقاله پیدا کنید.

  6 . از خود بپرسید آیا هر پاراگراف به خودی خود معنا و مفهوم دارد؟ آیا هر پاراگراف هدف اصلی یادداشت را پیش می‌برد؟

  7 . همه‌ی پاراگراف‌ها را بازبینی کنید تا ببینید آیا شما در جایگاه خواننده از آنچه که درباره‌ی موضوع خود نوشته‌اید، قانع می‌شوید.

  8 . پاراگراف‌های خود را از نظر دستور زبان فارسی ویرایش کنید و ببینید آیا واژه‌های درستی را برگزیده‌اید، نقطه‌ها را فراموش نکرده‌اید، نشانه‌های ویرایشی را درست به کار برده‌اید.  


حق نشر کاغذی و الکترونیک برای جزیره دانش محفوظ است

نشانی مطلب در وبگاه کارگاه نگارش:
http://jazirehdanesh.com/find.php?item=23.586.927.fa
برگشت به اصل مطلب