جزیره دانش- مدرسه جزیره
بازی با خون

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: ۱۳۴۸/۱۰/۱۱ | 

انتقال خون یا اجزای خون از شخصی به شخص دیگر از صدها سال پیش انجام می شده است . بسیاری از بیماران پس از انتقال خون می مردند تا این که در سال 1901، یک پزشک اتریشی به نام " کارل لندشتاینر" گروه های خونی انسان را کشف کرد . از آن زمان به بعد، انتقال خون ایمن تر شده است . در این بازی شما گروه خون هر یک از بیماران نیازمند انتقال خون را تعیین می کنید . آیا می توانید این کار را بکنید؟ اگر نمی توانید، بهتر است مطلب مقدمه ای بر تعیین گروه خون را بخوانید وگرنه جان بیماران را به خطر می اندازید!

AWT IMAGE

 • راهنمای بازی

 • بازی را آغاز کنیم

 

گروه های خون چگونه کشف شدند ؟

انتقال خون یا اجزای خون از شخصی به شخص دیگر از صدها سال پیش انجام می شده است . بسیاری از بیماران پس از انتقال خون می مردند تا این که در سال 1901، یک پزشک اتریشی به نام " کارل لندشتاینر" گروه های خونی انسان را کشف کرد . از آن زمان به بعد، انتقال خون ایمن تر شده است . فعالیت های لندشتاینر امکان تعیین گروه های خونی را فراهم کرد و به ما امکان داد انتقال خون را با اطمینان بیشتری انجام دهیم. وی به خاطر این کشف بزرگ جایزه نوبل پزشکی سال 1930 را به خود اختصاص داد. ( می خواهم بیشتر بدانم ... )

مخلوط کردن خون دو فرد ممکن است به تجمع اجزای خون در کنار یکدیگر منجر شود. در این حالت خون " کپه کپه" به نظر می رسد. گلبول های قرمزی که کنار هم جمع شده اند می توانند باعث واکنش های خطرناکی در بدن شوند . این واکنش ها می توانند نتایج مرگ باری داشته باشند . لندشتاینر کشف کرد که کپه کپه شدن خون زمانی رخ می دهد که فرد دریافت کننده خون ، پادتن ضد گلبول های فرد دهنده را در خون خود داشته باشد .

AWT IMAGE

 

خون از چه اجزایی تشکیل شده است ؟

یک انسان بالغ حدود 6-4 لیتر خون دارد که در سر تا سر بدنش در حال گردش است. خون کار های مهمی انجام می دهد اما انتقال اکسیژن به بخش های مختلف بدن، مهم ترین کار آن است . خون از چند نوع سلول شناور و مایعی به نام پلاسما تشکیل شده است. سلول های قرمز خون که گلبول های قرمز نیز نامیده می شوند حاوی هموگلوبین اند. این پروتئین به اکسیژن متصل می شود . گلبول های قرمز اکسیژن را به بافت های بدن می رسانند و دی اکسید کربن را از محیط آن ها دور می کنند .

AWT IMAGE

سلول های سفید خون که گلبول های سفید نیز نامیده می شوند با عوامل عفونی مبارزه می کنند.
پلاکت ها به لخته شدن خون کمک می کنند؛ وقتی جایی از بدنمان بریده می شود، آن ها با تسهیل لخته شدن خون مانع خونریزی شدید می شوند.

پلاسما حاوی املاح و پروتئین های متنوعی است

 

گروه های خونی مختلف کدام اند ؟

تفاوت خون های مختلف به وجود یا عدم وجود پروتئین های ویژه ای به نام پادتن و پادزا بر می گردد. پادزا ها بر سطح گلبول های قرمز و پادتن ها در پلاسمای خون قرار دارند. افراد مختلف ، انواع متفاوت و ترکیب های متفاوتی از این مولکول ها را دارند . گروه خونی شما به آن چه که از والدین خود به ارث برده اید بستگی دارد . امروزه بیش از 20 نوع نظام تعیین گروه خون وجود دارد . اما نظام ABO و RH مهمترین آنها هستند که برای انتقال خون استفاده می شوند . همه گروه های خونی با هم ناسازگار نیستند. مخلوط کردن گروه های خونی ناسازگار به کپه کپه شدن خون می انجامد که برای بیمار خطرناک است.

نظام ABO
بر طبق این شیوه تعیین گروه خون ، چهار نوع گروه خون وجود دارد : A،B،AB و O

گروه خون A

اگر گروه خون شما از نوع A باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود پادزای A و در پلاسمای خود پادتن B را دارید.

AWT IMAGE

گروه خون B

اگر گروه خون شما از نوع B باشد ، شما بر سطح گلبول های قرمز خود پادزای B و در پلاسمای خود پادتن A را دارید
AWT IMAGE

گروه خون AB

اگر گروه خون شما از نوع AB باشد ، شما بر سطح گلبول های قرمز خود هم پادزای A و هم پادزای B دارید. در پلاسمای خون شما پادتن A و پادتن B وجود ندارند.

AWT IMAGE

گروه خون O

اگر گروه خون شما از نوع O باشد ، شما بر سطح گلبول های قرمز خود پادزای A یا B ندارید. در پلاسمای خون شما هم پادتن A و هم پادتن B وجود دارد .

AWT IMAGE
نظام Rh
بسیاری از مردم بر سطح گلبول های قرمز عامل Rh نیز دارند . Rh پادزایی است که هر فردی که آن را داشته باشد ، Rh + محسوب می شود .
AWT IMAGE
 
کسانی که این پادزا را ندارند ، Rh - محسوب می شوند . شخصی که Rh - است به طور طبیعی در پلاسمای خون خود پادتن Rh ندارد ( اما می تواند پادتن A یا B را داشته باشد ). اما اگر شخصی Rh - خون Rh + دریافت کند ، علیه آن پادتن Rh می سازد که در پلاسمای خونش ظاهر می شود . فرد Rh + بدون هیچ گونه مشکلی می تواند از فرد Rh - خون دریافت کند . AWT IMAGE

براساس نظام گروه خونی ABO که در بالا توضیح داده شد، شما ممکن است به یکی از گروه های خونی زیر تعلق داشته باشید .

+A Rh+ B Rh+AB Rh+O Rh
-A Rh-B Rh-AB Rh-O Rh

آیا می دانید که به کدام گروه خونی تعلق دارید؟

 

AWT IMAGE

 

چگونه می توانیم گروه خون فردی را تعیین کنیم ؟

• نمونه خون فرد را با سه محلول مخلوط کنید که حاوی پادتن های A، B یا Rh هستند.

• سپس به آن چه که رخ می دهد، توجه کنید. در کدام مخلوط، خون لخته می شود؟ لخته شدن خون نشان می دهد که خون با پادتن خاصی واکنش داده است و بنابراین با خونی که آن نوع پادتن را دارد ، سازگار نیست . اگر خون رسوب نکرد ، می توان نتیجه گرفت که آن خون پادزایی را که به پادتن موجود در محلول متصل می شود، ندارد .

• اگر شما بدانید که خون فرد چه پادزاهایی دارد، می توانید به سادگی گروه خون او را تعیین کنید.

 

قتی خون لخته می شود چه رخ می دهد ؟

برای این که انتقال خون موفقیت آمیز باشد، باید دهنده و گیرنده خون از لحاظ گروه های خونی ABO و Rh با هم سازگار باشند . اگر آن ها سازگار نباشند ، گلبول های قرمز خون دهنده کپه کپه یا لخته می شوند. گلبول های قرمز لخته شده می توانند رگ های خونی را مسدود کنند و از رسیدن خون به بخش های مختلف بدن جلوگیری کنند. به علاوه ، گلبول های لخته شده ، متلاشی می شوند و محتویات آن ها بیرون می ریزد . گلبول های قرمز هموگلوبین دارند که در خارج از گلبول قرمز حالت یک سم را پیدا می کند . این وقایع می توانند برای بیمار بسیار خطرناک باشند.

پادزای A و پادتن B می توانند به هم دیگر متصل شوند و همین طور پادزای B و پادتن B می توانند به هم بپیوندند . اگر شخصی با گروه خونی B از فردی با گروه خونی A خون دریافت کند ، این واقعه رخ می دهد. گلبول های قرمز به واسطه پادتن ها مانند حبه انگور به هم متصل می شوند. همان طور که گفتیم، تجمع گلبول ها و در نتیجه تشکیل لخته خون می تواند به مرگ منجر شود . AWT IMAGE

 

چه کسی از چه کسی می تواند خون دریافت کند؟

شما می توانید به شخصی با گروه خون A ، خون A و به شخصی با گروه خون ، B خون B تزریق کنید و برای گروه های خونی دیگر نیز همین طور. البته، در برخی موارد می توانید از فردی با گروه خون متفاوت خون دریافت کنید یا به شخصی با گروه خونی دیگر خون بدهید.

اگر فرد دریافت کنند خون ، گروه خونی دارد که باعث تولید پادتنی علیه پادزا های گروه خون دهنده نمی شود ، انتقال خون می تواند با موفقیت انجام شود . اما اگر فردی که می خواهد خون دریافت کند، پادتن هایی دارد که با پادزا های خون دهنده پیوند می شوند، گلبول های قرمز خون دهنده لخته خواهند شد.

 

گروه خون
پادزا
پادتن
می تواند خون بدهد
می تواند خون بگیرد
AB
A B
-
AB
A ، B ، AB و O
A
A
B
A و AB
A و O
B
B
A
B و AB
B و O
O
-
A و B
A ، B ، AB و O
O

 

 

واژه نامه :

پادزا (Antigen) : مولکولی که باعث تولید پادتن می شود .

پادتن (Antibody) : مولکولی از جنس پروتئین که به پادزا متصل می شود. پادتن ها نقش مهمی در مقابله با عوامل بیگانه بر عهده دارند .

گلبول قرمز (Red Blood Cell) :گروهی از سلول های خون که به جا به جای گازهای تنفسی به خصوص اکسیژن کمک می کنند .

گلبول های سفید (White Blood Cell) : گروهی از سلول های خون که به شیوه های گوناگون با عوامل بیگانه مقابله می کنند .

پلاکت (Platelet) : قطعاتی سلول مانند که به انعقاد خون کمک می کنند .

نشانی مطلب در وبگاه جزیره دانش:
http://jazirehdanesh.com/find.php?item=1.16.86.fa
برگشت به اصل مطلب