Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه‌ی اصلی
شاگردان دیروز
تاریخ علم
آزمایشگاه علوم
نام‌آوران ایران
جهان جانوران
دانش‌آموز نوآور
بدن انسان
پرسش‌های علوم
سرزمین من
آن‌چه پسندیده‌اید
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: یوسف ثبوتی: بنیان‌گذار نخستین رصدخانه‌ی پژوهشی ایران
:: ابوالقاسم غفاری: هموارکننده‌ی راه آپولو
:: هفت‌سین چیست؟
:: آشنایی با پزشکان و داروشناسان بزرگ
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
:: کتاب‌های اخترشناسی و فضا منتشر شد
:: پژوهشگر تاریخ علم چه کار می کند؟
:: ریش دراز
:: بزمجه: یادگار دایناسورها
:: سرشت علم و جایگاه آن در استانداردهای آموزش علوم
:: سرگذشت کتاب مرجع در ایران
:: دو خدای بی‌مصرف
:: امیراعلم و بهداشت در ایران
:: دارویی که رنگ جهان را دگرگون کرد ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۵/۹/۱ | 

 در سال های میانی قرن نوزدهم، امپراطوری انگلستان با مشکل شیوع بیماری مالاریا دست به گریبان بود. بهترین درمان برای مالاریا، دارویی به نام «کوئینین» بود که از پوست نوعی درخت به دست می آمد و آن درخت فقط در آمریکای جنوبی می رویید . در سال ۱۸۴۵ شیمیدان جوانی به نام «ویلیام پرکین» تصمیم گرفت این ماده را به روش شیمیایی بسازد. وی نتوانست آن را بسازد اما ماده جالب تری به دست آورد که نه تنها زندگی او بلکه زندگی همه ما را دگرگون کرد. 

AWT IMAGE

در آن زمان، شیمی مراحل ابتدایی خود را می گذراند و شیمیدان ها مولکول های جدید را به روش آزمون و خطا تولید می کردند. این کار، گاهی با عواقب خطرناکی مانند انفجار و مسمومیت با فرآورده های جانبی واکنش ها می انجامید .

پرکین با پذیرفتن تمام این خطرات، کار خود را بی وقفه پی گرفت، اما موفقیت از او گریزان بود. او مواد شیمیایی مختلفی را با هم مخلوط کرد تا این که از مخلوط کردن آنیلین ودی کرومات پتاسیم، ماده لزج ارغوانی رنگی به دست آورد. افزودن الکل به آن ماده، محلول ارغوانی رنگ جذابی را بر جای گذاشت که برای درمان مالاریا مناسب نبود، اما می شد از آن به عنوان نوعی رنگ استفاده کرد. در حقیقت، پرکین نخستین رنگ مصنوعی را ساخته بود !

تا آن زمان، بیشتر رنگ ها از گیاهان یا جانوران (از جمله سوسک هایی که رنگ جذابی دارند) و طی فرآیند پر زحمتی به دست می آمد. تصور کنید برای به دست آوردن رنگ لازم برای پارچه یک دست لباس رسمی، چه تعداد سوسک لازم است ! بنابراین، اختراع کشف گونه پرکین از لحاظ تجاری ارزش فوق العاده ای داشت. پرکین رنگ اختراعی خود را «ماووئین» نامید و تصمیم گرفت آن را در مقیاس انبوه تولید کند . اما همکاران شیمیدانش او را مسخره کردند . آنان رنگ او را «لجن ارغوانی» نامیدند و به او می گفتند که بیهوده وقتش را تلف می کند .

دو واقعه باعث شد شرایط به نفع پرکین تغییر کند. نخست این که «ملکه ویکتوریا» از رنگ جدید خوشش آمد و در عروسی دخترش لباسی پوشید که با ماووئین رنگ شده بود. دوم این که ملکه زیبایی آن زمان تصمیم گرفت از رنگ جدید استفاده کند، زیرا به نظر او، رنگ جدید با رنگ چشمانش همخوانی فوق العاده ای داشت. ناگهان جنجالی رخ داد و اغلب زنانی که به عنوان مدل تبلیغاتی فعالیت می کردند، به استفاده از لباس هایی روی آوردند که با رنگ جدید جذابیت خاصی پیدا کرده بودند .

رنگ ماووئین، صنعت پارچه و لباس را متحول کرد و در زمانی کوتاه برای مخترعش ثروت زیادی به همراه آورد. او نخستین کارخانه رنگ مصنوعی را تأسیس کرد. در آن کارخانه رنگ های دیگری از جمله «آلیزارین» را به تولید انبوه رساند. تولید سالانه این رنگ بیش از ۲۲۰ تن بود. به این ترتیب، پرکین که در ۱۸ سالگی نخستین رنگ مصنوعی را تولید کرد، در ۳۶ سالگی آن قدر پول دار شد که کارخانه را فروخت و بقیه عمر را با خیال راحت به پژوهش در زمینه شیمی و تولید مواد مصنوعی پرداخت.

برخی از رنگ های او در زیست شناسی و پزشکی کاربردهای زیادی پیدا کردند. رنگ های تولیدی او به ما امکان داد سلول ها و باکتری ها را رنگ آمیزی و به این وسیله ساختمان آن ها را با دقت بیشتری مطالعه کنیم . اگر ساختمان داخلی سلول ناهمگن باشد، امکان آم وجود دارد که برخی از قسمت های سلول بعضی مواد شیمیایی را جذب کنند حال آن که بخش های دیگر به آن ماده واکنش ندهند. اگر ماده مذکور ماده ای رنگین باشد، قسمتی که رنگ را جذب کرده، رنگی و بقیه قسمت ها بی رنگ باقی می مانند . دانشمندی به نام «والتر فلمینگ» با این توجیه، از رنگ های اختراعی پرکین برای مطالعه سلول ها بهره گرفت. او با این روش توانست کروموزم ها (محل ژن های جانداران) را در هسته سلول مشاهده کند و رفتار آن ها را طی تقسیم سلول بررسی کند .

برخی معتقدند اگر پرکین، ماووئین را اختراع نمی کرد، فرد دیگری این کار را می کرد. هر چند نمی توان این نظر را به طور کامل رد کرد اما باید توجه داشت پرکین از یک اتفاق به نحو صحیحی بهره برداری کرد. چنین اتفاقاتی ممکن است برای ما هم رخ دهد. چه بسا دانشمندان دیگری با ماده لزجی که دنیا و پرکین را متحول کرد، بارها روبه رو شده بودند، اما به آن توجه نکردند و آن را فرآورده زاید واکنش های شیمیایی می دانستند . در همان زمان که پرکین با ماده آنیلین کار می کرد، بسیاری از شیمیدان ها می دانستند که این ماده در واکنش های شیمیایی به تولید فرآورده های رنگی می انجامد. اما فکر استفاده عملی از این حقیقت، تنها در ذهن پرکین نقش بست .

نکته بعدی این که، پرکین نخستین شیمیدانی بود که به مردم ثابت کرد مطالعه شیمی می تواند آنان را ثروتمند کند. در واقع می توانیم او را نخستین کسی بدانیم که بین دانش و صنعت پیوند برقرار کرد .
نکته آخر این که تحفه اتفاق، تنها نصیب کسی می شود که در جست وجوی حل معما باشد. کسی که به کناری نشسته است، نه تنها با اتفاقی روبه رو نمی شود که اگر هم شود، متوجه آن نمی شود!

"محقق به طور دایم در ذهن خود با موضوع هایی که نظرش را جلب کرده اند، کلنجار می رود و با شکیبایی در انتظار روزی می نشیند که نور کم رنگ و مبهم سحرگاهی به تدریج به نوری کامل و روشن تبدیل شود."

منبع: American Scientist, July-August 2001 www.americanscientist.org

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
دفعات مشاهده: 5380 بار   |   دفعات چاپ: 2099 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 268 بار   |   0 نظر
Persian site map - English site map - Created in 0.062 seconds with 949 queries by yektaweb 3506