Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه‌ی اصلی::
آموزش زیست‌شناسی::
بوم‌شناسی::
تاریخ زیست‌شناسی::
جانورشناسی::
دیرین‌شناسی و تکامل::
ژنتیک::
سلول و مولکول::
فناوری زیستی::
گیاه‌شناسی::
قارچ‌ها و جلبک‌ها::
میکروب‌شناسی::
برترین مقاله‌ها::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
:: کتاب‌های اخترشناسی و فضا منتشر شد
:: پژوهشگر تاریخ علم چه کار می کند؟
دنیای DNA

AWT IMAGE

برترین عکس‌ها از طبیعت

AWT IMAGE

مرکز آموزش ژنتیک

AWT IMAGE

:: پادگان‌های درختی ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۴/۱۱/۱۸ | نویسنده: آقاي حسن سالاری | 

AWT IMAGE

در جهان زنده، هیچ جانداری جدا از دیگر جانداران زندگی نمی‌کند، بلکه به روش‌های گوناگون با آن‌ها در ار تباط است . گاهی ارتباط بین دو جاندار چنان نزدیک می‌شود که پیکر یکی کاشانه‌ی دیگری می‌شود. این اقامت گاهی به صورت تهاجمی و بدون اجازه‌ی صاحبخانه صورت می‌گیرد. در این حالت، مهاجم با ولع تمام صاحب‌خانه را می‌دوشد.

 اما گاهی موجر و مستاجر رابطه‌ی صمیمانه‌ای با هم برقرار می‌کنند. به گونه‌ای که موجر در برابر دریافت اجاره ‌بها، به روش‌های گوناگون به مستاجر یاری می‌رساند. این رابطه، گاهی  چنان عاشقانه می‌شود که زندگی بدون دیگری امکان‌پذیر نیست. در این‌جا نمونه‌ی شگفت‌انگیزی از این گونه رابطه معرفی می‌شود.

سرزمین‌های گرمسیری در سراسر جهان، رستنگاه درختان آکاسیا هستند. بسیاری از گونه‌های این درختان خارهایی دارند که آن‌ها را در نظر جانوران گیاه‌خوار ناخوشایند می‌سازد. در سال 1874 میلادی، توماس بلت(Tomas Belt) گونه‌ای از درختان آکاسیا را معرفی کرد که مورچه‌هایی از جنس Pesudomyrmex خارهای متورم و تو خالی آن‌ها را به عنوان اقامتگاه همیشگی خود برگزیده بودند. از آن زمان، در این مورد که آیا این مورچه‌ها به‌راستی برای آکادسیا سودمند هستند یا نه، مجادله‌های زیادی بین دانشمندان درگرفت.

این پرسش سرانجام در سال 1964 میلادی به کوشش دانیل جانزن(Daniel Janzen)، که در آن زمان دانشجوی دانشگاه برکلی کالیفرنیا بود، پاسخ داده شد. او دریافت که مورچه‌های کارگری که روی شاخه و برگ‌های گیاه رژه می‌روند، جانورانی را که به گیاه نزدیک می‌شود، در هر اندازه‌ای که باشند، نیش می‌زنند و به این ترتیب، گیاه و در حقیقت خانه‌ی خود و نسل‌های پس از خود را از یورش گیاه‌خواران نگهداری می‌کنند.

هم‌چنین، وقتی شاخه‌های گیاه دیگری با درخت آکاسیا تماس پیدا می‌کند، این مورچه‌ها پوست شاخه‌ها را حلقه‌وار بر می‌دارند و ارتباط فلوئمی بخش‌های پایینی و بالایی شاخه‌ها را قطع می‌کنند و به این ترتیب، شاخه‌های یورش‌گر را نابود می‌کنند. مورچه ها با این کار، از لابه لای رستنی‌های پیرامون که رشد تندی دارند، برای آکاسیا سوراخی به سوی نور باز می‌کنند.

جانزن به آزمایش جالبی دست زد. او با دور کردن مورچه‌ها از درخت، با کمک سم یا با قطع کردن خارهای متورم,، مشاهده کرد که رشد گیاه آهسته شد و سرانجام گیاه در نتیجه یورش حشره‌ها یا سایه‌اندازی گونه‌های پیرامون، از بین رفت. او هم ‌ چنین دید که به‌ندرت پیش می‌آید که یک درخت آکاسیا به طور طبیعی بدون این مورچه‌های نگهبان باشد. در این صورت، آن درختان در ادامه ‌ی زندگی خود با مشکل روبه رو می‌شدند و سرانجام از بین می‌رفتند. در حالی که درختانی که پادگان‌های آن‌ها از مورچه پر بود، به تندی رشد می‌کردند، به بلندی 6 متر دست می‌یافتند و بالاتر از رستنی‌های پیرامون قد بر می‌افراشتند.

این مورچه ها تنها در گونه‌های خاصی از آکاسیا سکنی می‌گزینند و به طور کامل به آن‌ها وابسته‌اند. در پایه‌ی خارهای متورم این گونه‌ها، غده‌های شهدی وجود دارد که منبع غذایی خوبی برای این نگهبان‌های همیشه هوشیار است. علاوه بر این، مواد پروتئینی  ویژه‌ای که در نوک برگچه‌های این گیاهان اندوخته می‌شود، نیتروژن مورد نیاز مورچه‌ها را فراهم می‌سازند.

مانند همیشه، پاسخ دادن به یک پرسش، باعث به وجود آمدن پرسش‌های دیگری می‌شود. هر چند این مورچه‌ها هر روز درخت آکاسیا را آب و جارو می کنند و حتی از هاگ‌های قارچ ها، دانه‌های گرده و تارهای عنکبوت ها هم نمی‌گذرند،این درختان همانند بسسیاری از گیاهان گلدار برای گرده‌افشانی به زنبورها و سایر حشرها وابسته‌اند. اما این حشره‌ها چگونه از خطر حمله‌ی مورچه‌ها در امان می‌مانند و به گرده افشانی گیاهان آکاسیا می‌پردازند؟

دو جانور شناس به نام‌های ویلمر(Pat Willmer) و استون(Graham Stone) عقیده دارند که آن‌ها در این راه از خود گیاه کمک می‌گیرند. آن‌ها در فصل گلدهی گیاه آکاسیا، سربازان همیشه هوشیار آکاسیا و حشره‌های گرده‌افشان آن‌ها به دقت زیر نظر گرفتند و دریافتند که وقتی جوانه‌ی گل‌ها بسته است، مورچه ها مدام در اطراف آن ها پاسبانی می دهند . اما وقتی گل‌ها شروع به باز شدن می‌کنند، مورچه‌ها‌ی ناگهان غیبشان می‌زند. به نظر می‌رسد که گل‌ها به احتمال زیاد در دانه‌های گرده موادی را علیه مورچه‌ها تولید می‌کنند که این مواد، مورچه‌ها را از گل‌ها دور می‌کنند.

 حشره‌های گرده افشان نیز با بهره‌برداری از چنین موقعیتی، به سوی گل‌ها یورش می‌برند و دانه‌های گرده را با خود می‌برند. سرعت عمل حشرات گرده افشان به اندازه‌ای است که گلی که در صبحدم شکفته می‌شود، در امیانه‌ی روز، همه‌ی دانه‌های گرده خود را از دست می‌دهد. با مسن‌تر شدن گل، مورچه‌ها به سر پست‌های ‌خود بر می‌گردند و پاسبانی از گل و دانه‌ی در حال رشد موجود در درون آن را از سر می‌گیرند.

 اما این که مواد ضد مورچه با چه سازو کاری مورچه‌ها را از گل‌های شکفته شده دور می‌کنند و ماهیت شیمیایی آن‌ها چیست، پرسشی است که دانشمندان برای دستیابی به پاسخ آن تلاش می‌کنند.

منبع: 

1. Raven, Evert and Eichhorn. Biology of plants. 2005

2. Arms and Camp. A Journey into Life. 1991

3. Kingsley R. Stern. Introductory Plant Biology. 1991

4. Fogaen. When Allies Ave Too Zealus. Discover Magazine. November,1997

AWT IMAGE

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
دفعات مشاهده: 6229 بار   |   دفعات چاپ: 2086 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 245 بار   |   0 نظر
زیست‌شناسی
Persian site map - English site map - Created in 0.056 seconds with 1060 queries by yektaweb 3503