Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
نشر الکترونیک
حرف اول
برترین های کتابخانه
آیین نوشتن
تازه‌های نشر
دانش‌نامه‌ها
نویسندگان نامدار
گنجینه کتاب
برترین مقاله‌ها
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
:: کتاب‌های اخترشناسی و فضا منتشر شد
:: سرگذشت کتاب مرجع در ایران
:: چگونه از اثرات ریزگردها بر سلامت خود بکاهیم؟
:: بازخوانی تاریخ پزشکی معاصر ایران
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: پژوهشگر تاریخ علم چه کار می کند؟
:: ریش دراز
:: بزمجه: یادگار دایناسورها
:: یوسف ثبوتی: بنیان‌گذار نخستین رصدخانه‌ی پژوهشی ایران
:: سرشت علم و جایگاه آن در استانداردهای آموزش علوم
:: دو خدای بی‌مصرف
:: امیراعلم و بهداشت در ایران
:: چرا میان آتن و ایران جنگ درگرفت؟
کتابک
:: نخستین دانش‌نامه‌ی نوین ایران ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۴/۹/۱۰ | نویسنده: آقاي حسن سالاری | 

دایره‌المعارف فارسی نخستین دانش‌نامه‌ی نوین به زبان فارسی است که به سرپرستی غلام‌حسین مصاحب و با تلاش گروهی از مترجمان، نویسندگان و کارشناسان برجسته‌ تهیه شد. این دانش‌نامه بر پایه‌ی دانش‌نامه‌ی کوچک یک جلدی کلومبیا وایکینگ (چاپ نیویورک، 1953) تنظیم شده است که دارای 1092 صفحه و قریب 3000 مقاله است و بر اساس برآورد یکی از دست‌اندرکاران آن، حدود نیمی از مقاله‌های آن دارای سه سطر یا کمتر، یک سوم آن‌ها دارای 4 تا 6 سطر، یک ششم آن‌ها دارای 7 تا 11 سطر، و فقط نزدیک 500 مقاله‌ی آن دارای بیش از 11 سطر و میانگین درازی مقاله‌های آن 5 سطر است.

طرح آغازین کار این بود که دانش‌نامه‌ی کوچک یک جلدی کلومبیا وایکینگ به زبان فارسی ترجمه و برخی از مقاله‌های آن کنار گذاشته شود و به جای آن مقاله‌هایی درباره‌ی موضوع‌های مورد نیاز ایرانیان و سایر فارسی‌زبان‌ها نوشته شود. اما پس از آغاز کار مشخص شد که چنین کاری پاسخگوی نیاز فارسی زبانان نخواهد بود، زیرا دانش‌نامه‌ی کلومبیا وایکینگ برای خوانندگان آمریکایی نوشته شده و به نیازهای آن‌ها توجه داشته است. به طور مثال، تعداد مقاله‌های آن درباره‌ی دین، تاریخ، جغرافیا، ادبیات، تمدن و غیره از 100 تجاوز نمی‌کند و حال آن که در یک دانش‌نامه‌ی عمومی که به‌ویژه به نیازهای ایرانیان توجه دارد، باید دست‌کم 10000 مقاله به آن‌چه یاد شد، اختصاص داده شود.

همچنین، در کشورهایی که علاوه بر کتاب‌های بی‌شمار در هر رشته از دانش بشری، گونه‌های بسیاری از دانش‌نامه‌های بزرگ و متوسط و کوچک و کتاب‌های مرجع در رشته‌های مختلف در دسترس است، البته یک دانش‌نامه‌ی فشرده با مقاله‌هایی، برای مثال 5 سطری، جایگاه دارد، و برای مثال ممکن است در موضوع‌های بسیار مهمی مانند اتم،‌ حسابگرهای الکترونی، تلویزیون، رادار، ریاضیات، دستگاه عصبی، دین مسیح، و غیره به چند سطر بسنده شود. زیرا خواستاران اطلاعات جامع‌تر همواره می توانند به کتاب‌های بزرگ‌تر مراجعه کنند. اما برای فارسی‌زبانان، که از این گونه وسایل محروم هستند، ناچار مقاله‌های مربوط به موضوع‌های گوناگون باید تا اندازه‌ای جامع و جامع‌الاطراف باشد، تا مراجعه‌کننده را از مطالعه‌ی آن‌ها فایده‌ای به دست آید.

به دلیل‌هایی که گفته شد، کار فراهم ساختن دایره‌المعارف فارسی، چندی پس از آغاز آن، از صورت ترجمه بیرون رفت و جنبه‌ی تألیف و در بسیاری از موضوع‌ها، جنبه‌ی پژوهش پیدا کرد. بنابراین، دایره‌المعارف فارسی، هر چند بر پایه‌ی یک دانش‌نامه‌ی امریکایی تنظیم شده است، اما یک اثر ترجمه‌ای نیست و حتی چیزی بیش‌تر از ترجمه و تالیف است. این دانش‌نامه‌ حتی از دانش‌نامه‌ی کلمبیا وایکینگ نیز کامل‌تر شده و دانش‌نامه‌ی امریکایی فقط راهنمایی برای شیوه‌ی انجام کار بوده است. چنان‌که حتی برخی از مقاله‌های مرتبط با کشورهای غربی نیز از مقاله‌های دانش‌نامه‌ی کلمبیا وایکینگ قوی‌تر است، زیرا بسیاری از موضوع‌ها برای خوانندگان غربی معلوم است و نیازی به توضیح نیست، اما برای روشن ساختن موضوع برای خواندگان ایرانی، به‌ناچار مقاله‌های جداگانه‌ای به کتاب افزوده شده است.

کار تهیه‌ی دایره‌المعارف فارسی با پشتیبانی بنیاد فرانکلین از سال 1335 آغاز شد. این بنیاد که پیش از انقلاب در ایران بسیار فعال بود و آثار جاودانه‌ای را به فرهنگ‌دوستان ایرانی تقدیم کرد، همه نوع امکانان مادی و غیرمادی را در اختیار پدیدآورندگان قرار داد. برای مثال، امکان بازدید از ناشران آمریکایی و اروپایی کتاب‌های مرجع را فراهم کرد و مصاحب توانست با سرپرست‌های دانش‌نامه‌ی آمریکانا (خانم لوینیا دادلی) و حتی سرپرست دانش‌نامه‌ی کلومبیا وایکینگ (آقای ویلیام بریجواتر) دیدار داشته باشد.

از دیگر همکاری‌های بنیاد فرانکلین، ارتباط غیرمستقیم پژوهشگران ایرانی با مرکزهای پژوهشی و کتابخانه‌های مرجع جهان بود. برای مثال، برای زندگی‌نامه و آثار شرق‌شناسانی که از منبع‌های فارسی حتی نام آن‌ها به دست نمی‌آمد و در منبع‌های عمومی غربی هم فقط از عده‌‌ای از برجستگان آن‌ها نام برده شده بود، یک کارشناس کتاب‌شناس آمریکایی به هزینه‌ی فرانکلین در آن کشور برای تهیه‌ی مقاله‌های مستند در آن زمینه، به کار گرفته شد که کمک زیادی به پژوهشگران ایرانی کرد.

غلام‌حسین مصاحب با فراهم کردن نخستین دانش‌نامه‌ی نوین به زبان فارسی سنت دیرین ایرانیان در دانش‌نامه‌نویسی را زنده کرد و ادامه دهنده‌ی راه بزرگانی چون کاتب خوارزمی، نویسنده‌ی مفاتیح‌العلوم، شد. چنان‌که همایون صنعتی‌زاده، مدیر فرانکلین در ایران، در آغاز کار به او گفته بود : "با اقدام به چنین کاری و عملی ساختن آن، سنتی در این کشور گذاشته خواهد شد." و چنین شد که امروزه دانش‌نامه‌های متعددی در این کشور در دست تهیه و انتشار است.

مقاله‌های مرتبط

زندگی‌نامه‌ی غلام‌حسین مصاحب

مقدمه‌ی مصاحب بر دایره‌المعارف فارسی

پدیدآورندگان دایره‌المعارف فارسی

نمونه‌هایی از مطالب دایره‌المعارف فارسی

نام‌داران ایران(قسمت اول)

مفاتیح‌العلوم: کلید دست‌یابی به دانش گذشتگان

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
دفعات مشاهده: 13019 بار   |   دفعات چاپ: 2638 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 345 بار   |   0 نظر
کتابخانه جزیره
Persian site map - English site map - Created in 0.058 seconds with 986 queries by yektaweb 3461