Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
حرف الف::
حرف ب::
حرف پ::
حرف ت::
حرف ث::
حرف ج::
حرف چ::
حرف ح::
حرف خ::
حرف د::
حرف ذ::
حرف ر::
حرف ز::
حرف ژ::
حرف س::
حرف ش::
حرف ص::
حرف ض::
حرف ط::
حرف ظ::
حرف ع::
حرف غ::
حرف ف::
حرف ق::
حرف ک::
حرف گ::
حرف ل::
حرف م::
حرف ن::
حرف و::
حرف ه::
حرف ی::
صفحه اصلی::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: قربانی، ابوالقاسم
:: تقی‌زاده، حسن
:: ابرلن، شارل
:: علمی‌غروی، حمیده‌
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید
:: اَبدال الاَدویه ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۷/۳/۲۸ | نویسنده: يونس کرامتی | 

  اَبدال الاَدویه ، رساله‌ای کوتاه اما بسیار مهم به زبان عربی درباره‌ی داروهای جایگزین نوشته‌ی ابو بکر محمد بن زکریای رازی(تولد 251ق درگذشت 313ق) پزشک و دارو شناس پرآوازه‌ی ایرانی است. ابوریحان بیرونی در فهرستی که از آثار رازی فراهم آورده نام این اثر را به اختصار کتاب الابدال آورده و ابن ابی اصیبعه در عیون الانباء آن را مقاله فی ابدال الادویه المستعمله فی الطب و العلاج و قوانینها و وجه استعمالها نامیده، اما در نسخه‌های خطی این رساله، به طور معمول عنوان ابدال الادویه به کار رفته است.

  محتوای رساله

  رازی در مقدمه‌ی این رساله‌ی کوتاه نخست به اهمیت مبحث جایگزینی داروها اشاره می‌کند و می‌افزاید که همه‌ی آثاری را که پزشکان پیشین در باره‌ی ابدال ادویه تا زمان نگارش این رساله نوشته‌اند، مطالعه کرده، اما از میان آنان هیچ کتابی را ندیده که از روش درست و فنی پیروی کند، مگر رساله‌ای که حنین بن اسحاق با استفاده از رساله‌ی ابدال جالینوس (البته انتساب این رساله به جالینوس نادرست است)، جامع اوریباسیوس و دو جامع جدید و قدیم بولس اجانیطی فراهم آورده است.

   رازی به رغم ستایش از رساله‌ی حنین، رساله‌ی ابدال خود را از جهات متعدد، مفیدتر از رساله‌ی حنین برمی‌شمرد. سپس در چند سطر قانون جایگزینی (اِبدال) داروهای ساده را به نقل از جالینوس یاد آور می‌شود و سرانجام بدل برخی داروهای مهم یا کمیاب را به ترتیب الفبای ابجد یاد می‌کند. مهم‌ترین مأخذ رازی در این رساله، آثار ابن ماسویه و بویژه الجامع و رساله ابدال او و سپس رساله‌ی ابدال منسوب به جالینوس و رساله‌ی حنین بن اسحاق است. رازی همچنین از رساله‌ی ابدال الادویه‌ی بدیغورس دست کم 15 بار بهره برده (برای مثلال درباره‌ی بدل ابهل، انداهیمان، بلاذر) اما تنها یک بار ذیل حب البان از وی نام برده است. وی گهگاه از از آثار پزشکان دیگر نیز بهره برده است.

  اهمیت رساله

  این رساله به رغم مختصر بودن، همان گونه که خود رازی مدعی بوده، کاربردی به مراتب بیشتر از رساله‌های مشابه داشته و داروشناسان بسیاری از ابوریحان در غرب جهان اسلام گرفته تا ابن جزار (درگذشته 369ق) در افریقیه (تونس)، ابن سمجون (درگذشته 395ق) در اندلس و ابن بیطار در اندلس و مصر و شام از این رساله بهره برده‌اند. ابوریحان بیرونی در الصیدنه بارها به ابدال رازی استناد جسته (برای مثال ذیل اسارون، سوسن و هیوفاریقون) و ابن جزار در الاعتماد فی الادویه المفرده 17 بار از رازی نقل قول کرده که بسیاری از آن‌ها مربوط به رساله‌ی ابدال است. به عنوان مثال ابن جزار در مورد حب البان نظر بدیغورس را به واسطه ابدال رازی در الاعتماد آورده است. ابن بیطار نیز در الجامع بارها، گاه بدون اشاره به نام کتاب ابدال (برای مثال ذیل اشنه، افتیمون، بادرنجبویه، بدسکان، تانبول، جاوشیر) و گاه با تصریح به نام آن‎ (برای مثال ذیل اسارون، اکتمکت، ایرسا، برشاوشان، دهن بلسان، بنج) در مورد بدل داروها به رازی استناد کرده است. ابن بیطار نیز همچون ابن جزار در مورد حب البان نظر بدیغورس را به واسطه ابدال الادویه رازی نقل کرده است.

  از رساله ابدال رازی دست‌نویس‌های بسیاری در دست است اما متن آن تا کنون به صورت تحقیقی به چاپ نرسیده و تنها محمود نجم آبادی تصویر یک نسخه‌ی خطی آن (از مجموعه‌ی اهدایی مشکوه به دانشگاه تهران) را در ضمن کتاب مؤلفات و مصنفات ابوبکر محمد بن زکریای رازی (انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول 1339ش، چاپ دوم 1371ش). مارتین لوی در 1971 با استفاده از نسخه‌ی خطی منحصر به فرد این رساله که در ایاصوفیه استانبول نگهداری می‌شود، گزیده‌ای از این رساله را به همراه گزیده‌ی رسالات ماسرجویه و بدیغورس به انگلیسی ترجمه و منتشر کرده است:

   Levy, M, Substitute Drugs in Early Arabic Medicine, With Special Refrence to the Texts of Māsarjawaih, al-Rāzī, and Phytagoras , Stutgart, 1971 , pp 47-62 .


حق هر گونه نشر الکترونیک این مقاله، برای جزیره‌ی دانش محفوظ است.

دفعات مشاهده: 10583 بار   |   دفعات چاپ: 3456 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 393 بار   |   0 نظر

CAPTCHA
   
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ ارسال به دوستان ارسال به دوستان
Encyclopedia
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 58 queries by YEKTAWEB 3974