Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
ایرانی کیست
ایران باستان
دوران اسلامی
ایران معاصر
دانش ایرانیان
نوآوری‌های ایرانی
نام آوران ایران
در پایگاه‌های دیگر
پیرامون شاهنامه
معرفی کتاب
یادگارهای باستانی
بازتاب تمدن ایرانی
ایران‌نامه
برترین‌های تالار ایران
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرا میان آتن و ایران جنگ درگرفت؟
:: آنچه ابن‌سینا از ایران باستان آموخت
:: نه شرقی نه غربی نه تازی
:: ابران را چرا باید دوست داشت
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
بازسازی تخت جمشید

AWT IMAGE

آشنایی با سیستان

AWT IMAGE

جاهای باستانی ایران

• تخت جمشید

• زیگورات چغازنبیل

• بیستون

• تخت سلیمان

• گنبد سلطانیه

• هفت تپه

• ارگ بم

• شهر آیاپیر

• شهر سوخته

موزه‌های ایران

موزه‌ی ملی ایران

موزه‌ی کاخ سعدآباد

موزه‌ی فرش ایران

موزه‌ی رضا عباسی

موزه‌ی شیشه سرامیک

موزه‌ی کاخ نیاوران

موزه‌ی کاخ گلستان

موزه‌ی آستان قدس

موزه‌ی قرآن

موزه‌ی هنرهای معاصر

سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید
:: جام اسب شاخدار ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۵/۱۱/۲۱ | نویسنده: آقاي عزت الله نگهبان | 

  جام اسب شاخدار یک جام زرین با نقش‌هایی زیبایی از اسب شاخدار است که در جایی به نام چراغ‌علی تپه(تپه‌ی مارلیک) در رودبار رحمت آباد سپید رود گیلان به هنگام کاوش‌های گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران به سرپرستی دکتر عزت الله نگهبان در سال‌های 1340 و 1341 خورشیدی پیدا شد. در این جا چکیده‌ی توصیف باستان‌شناسی دکتر نگهبان را از این جام بسیار بارزشمند می‌خوانید.

  جام سه هزار ساله‌ی مارلیک با نقش اسب شاخدار نزدیک 5/17 سانتی‌متر بلندی دارد و قطر دهانه‌ی آن نزدیک 12 سانتی‌متر است. لبه‌ی جام در اثر تاب دادن فلز به صورت مفتولی درآمده و استحکام بیشتری پیدا کرده است. نزدیک کف جام نیز بخش برجسته و نوارمانندی دارد که پیرامون جام ادامه می‌یابد و استحکام بیشتری برای جام در نزدیکی کف ظرف به وجود آورده است.

  نقش‌های روی جام برجسته و برآمده‌اند و روی بخش‌های برجسته ریزه‌کاری‌های بسیار دقیق و ظریفی وجود دارد. نقش‌های روی جام در دو ردیف کار شده که با خطی برجسته از هم جدا شده‌اند. در هر ردیف نقش اسب شاخدار سه بار دور تا دور جام تکرار شده است. این اسب بسیار متناسب و با گردن کشیده و خمیده، کمر باریک، دست و پای ظریف و عضلانی و در حال راه رفتن،گرداگرد جام نمایش داده شده است. بخش‌‌های خالی نیز با نقش گل هشت‌پر تزیین شده که شباهت زیادی به گل نیلوفر دارد.

AWT IMAGE

  اسب شاخدار دارای سری کشیده و دراز با چشمانی برجسته و گرد است. خط‌های موج‌داری پیرامون چشم‌ها دیده می‌شود که نمایش دهنده‌ی ابروان هستند. بخش‌های بینی، پوزه و دهان و منخرین بسیار روشن و دقیقی نمایش داده شده‌اند. از پیشانی جانور شاخی خمیده و نوک‌تیز روییده است که بیشتر آن، مگر نوک خمیده‌ی آن، با هاشورهای جناغی موازی تزیین شده است. در پایه‌ی شاخ گوش‌های دراز و برگ‌مانند جانور دیده می‌شود.

  سطح گردن دراز و خمیده‌ی جانور با نقش‌ شطرنجی پوشیده شده و خانه‌های شطرنجی با نوارهایی از خط‌های کوتاه هاشوری موازی، از یکدیگر جدا شده‌اند. این نوع نقش که همه جای گردن جانور را پوشانده، دیگر بخش‌های بدن را تا ناحیه‌ی کپل و دم نیز فراگرفته است. پشت گردن، از جای گوش به سوی دم، یال کوتاه جانور به صورت نواری از خط‌های موازی مایل به صورت هاشور ادامه دارد که انتهای آن در محل شانه‌ی جانور به صورت گوی برجسته‌ای نمایش داده شده است. سه گوی بزرگ دیگر که شاید منگوله‌های ابریشمی یا پشمی را نمایش می‌دهند، بر پشت جانور دیده می شود. این منگوله‌ها در بخش پایه با هاشورهای ظریف جناغی و در بخش گوی‌مانند با خط‌های خمیده‌ی موازی تزیین شده‌اند.

  دو خط موازی خمیده نواری را می‌سازند که گلوی جانور را که با ردیف نقش‌های خط‌های کوتاه موازی پوشانده شده است، از گردن جانور متمایز و مجزا می‌سازند. این ردیف خط‌های موازی کوتاه تا ناحیه‌ی سینه جانور ادامه می‌یابد و بخشی از شکم را نیز فراگرفته است. یک گوی تزیینی از این بخش روی سینه‌ی جانور آویزان است که به مانند گوی‌های دیگر با هاشورهای جناغی تزیین شده است.

  سطح ناحیه‌ی شانه‌ی جانور که تا اندازه‌ی زیادی مشلث‌شکل است، از دایره‌های ظریف نقطه‌چین پوشیده شده و با دو خط موازی خمیده متمایز گردیده و در بخش جلو و پشت با خط‌های موازی خمیده پوشیده شده است. این دایره‌های نقطه‌چین تا بخش بالایی پاهای جلو تا حدود زانو نیز ادامه می‌یابد.

  تزیینات نقش‌های شطرنجی که بدن جانور را پوشانده‌اند، تا ناحیه‌ی بالایی پایاهای عقبی نیز ادامه دارند. بخش داخلی پاهای جلو و عقب جانور با خط‌های موازی نقطه‌چین تزیین شده‌اند. محل پیوند شدن استخوان‌ها در مفصل‌ها با خط‌های خمیده موازی هم‌مرکز نمایش داده شده است و بندها و مفصل‌های پاهای جلو و عقب با گوی‌های ابریشمی یا پشمی زینت‌ شده‌اند که به مانند گوی‌های دیگر با هاشورهای جناغی موازی و خط‌های خمیده‌ی موازی پوشیده شده‌اند.

  دم دراز جانور نخست به سوی بالا جهت گرفته و سپس با یک خم زاویه‌دار به پایین سرازیر می‌شود. خط‌های موازی دورادور پیوندگاه دم جانور و همچنین جای خمیدگی و تاشدگی دم را متمایز ساخته‌اند. سطح دم جانور با نقش‌های موازی زیگزاگی نقطه‌چین تزیین شده است. در انتهای دم نخست خط‌های موازی نمایش داده شده و سپس انبوه موهای انتهای دم جانور با خط‌های متعدد موج‌دار عمودی موازی نمایش داده شده است.

  زیر لبه‌ی جام یک حاشیه‌ی تزیینی بافته‌ی زنجیری سه ردیفه دورادور جام را تزیین نموده است. در وسط جام بین دو صحنه‌ی زبرین و زیرین که هر کدام نقش اسب شاخدار دارند، یک نوار از خط‌های جناغی دوتایی وجود دارد که دو صحنه را از هم جدا می‌کند. در بخش نزدیک به کف نیز حاشیه‌ی تزیینی با نقش نوار مارپیچ سه خطی دورادور جام را فراگرفته است. کف جام با نقش بسیار جالب و درهم مثلث‌های استلیزه زینت شده است که به شیوه‌ی زیبایی در کنار هم جای گرفته‌اند و در نوک هر گوشه‌ی آن‌ها نقوش خمیده‌ی پیچیده دیده می‌شود. پیرامون این نقش را دایره‌ای فراگرفته است.

  اسب شاخدار اگر چه یک جانور خیالی بوده است، ولی به عنوان یک جانور اشرافی دلاور، نترس، شجاع، مغرور، قویی ولی نجیب و پشتیبان جانوران دیگر در اسطوره‌ها و افسانه‌های باستانی شناخته شده است. اما این اسب با زیبایی بسیار چشمگیر روی جام طلایی مارلیک نقش بسته که مانند آن کمتر دیده شده است. پرفسور پورادا( Porada ) زیبایی این اثر را این گونه بیان کرده است:

  "چنین عناصر نقشی استلیزه و زیبایی مانند تزیین بدن جانور با خط‌ها و نواحی متفاوت نقش که بخش‌های مختلف بدن جانور را متمایز و مشخص از یکدیگر نموده است، سبک و روش یک مکتب هنری ظریف، تزیینی و استلیزه و ابستره‌ایست که ما به عنوان سبک هنری مارلیک آن را نام نهاده‌ایم."

  برای آگاهی بیشتر:

  ظروف فلزی مارلیک: دکتر عزت الله نگهبان، انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران 1368

  درباره‌ی دکتر عزت الله نگهبان

  دکتر عزت الله نگهبان، پدر باستان‌شناسی ایران در سال ۱۳۰۰ در اهواز به دنیا آمد. او که در سال ۱۳۲۸ کارشناسی باستان‌شناسی را از دانشگاه تهران دریافت کرد، به سال ۱۳۲۹ به بنیاد شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو وارد شد و درجه‌ی کارشناسی ارشد باستان‌شناسی را در سال ۱۳۳۳ دریافت کرد. او به خاطر پژوهش‌های بسیار در باستان‌شناسی، به ویژه در منطقه‌ی گیلان، و بنیان‌گذاری موسسه‌ی باستان‌شناسی دانشگاه تهران، در سال ۱۳۴۵ دکترای افتخاری را از دانشگاه تهران دریافت کرد. از او چند کتاب و بیش از هفتاد مقاله‌ی پژوهشی به جای مانده است. با دکتر نگهبان بیشتر آشنا شوید ...

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 7745 بار   |   دفعات چاپ: 2554 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 137 بار   |   0 نظر
تالار ایران
Persian site map - English site map - Created in 0.13 seconds with 73 queries by YEKTAWEB 3961