Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
ایرانی کیست
ایران باستان
دوران اسلامی
ایران معاصر
دانش ایرانیان
نوآوری‌های ایرانی
نام آوران ایران
در پایگاه‌های دیگر
پیرامون شاهنامه
معرفی کتاب
یادگارهای باستانی
بازتاب تمدن ایرانی
ایران‌نامه
برترین‌های تالار ایران
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرا میان آتن و ایران جنگ درگرفت؟
:: آنچه ابن‌سینا از ایران باستان آموخت
:: نه شرقی نه غربی نه تازی
:: ابران را چرا باید دوست داشت
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
بازسازی تخت جمشید

AWT IMAGE

آشنایی با سیستان

AWT IMAGE

جاهای باستانی ایران

• تخت جمشید

• زیگورات چغازنبیل

• بیستون

• تخت سلیمان

• گنبد سلطانیه

• هفت تپه

• ارگ بم

• شهر آیاپیر

• شهر سوخته

موزه‌های ایران

موزه‌ی ملی ایران

موزه‌ی کاخ سعدآباد

موزه‌ی فرش ایران

موزه‌ی رضا عباسی

موزه‌ی شیشه سرامیک

موزه‌ی کاخ نیاوران

موزه‌ی کاخ گلستان

موزه‌ی آستان قدس

موزه‌ی قرآن

موزه‌ی هنرهای معاصر

سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید
:: نوآوری‌های ایرانیان در اهلی کردن جانوران و گیاهان ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۶/۱/۱۹ | نویسنده: آقاي حسن سالاری | 

   نخستین برجای‌مانده‌های انسان اندیشمند(Homo sapiens) که به 100 هزار سال پیش باز می‌گردد، در آفریقا کشف شده است. چنین انسانی از آفریقا به شرق و غرب جهان پراکنده شد. در منطقه‌ی خاورمیانه، انسان برای نخستین بار از 50 هزار سال پیش از میلاد در شمال غرب ایران به یکجانشینی روی آورد و تا 10 هزار سال پیش از میلاد از راه شکار و گردآوری خوراک از گیاهان وحشی زندگی می‌کرد. سپس عصر اهلی کردن گیاهان و جانواران آغاز شد.

  •  نزدیک 10 هزار سال پیش از میلاد

  اکنون بیشتر پژوهشگران پذیرفته‌اند که سگ نخستین جانوری بود که اهلی شد و ایرانیان نخستین مردمانی بودند که این جانور باوفا را از سگ‌های وحشی یا گرگ‌ها پدید آوردند.(1)

  •  نزدیک 9 هزار سال پیش از میلاد

  گوسفند و بز در غرب ایران اهلی شد. گوشت و شیر و فرآورده‌های آن و پشم گوسفند و موی بز، زندگی انسان را دگرگون کرد. انسان‌های کوهپایه‌های زاگرس در ایران و تاروس در ترکیه گندم وحشی را کشت می‌کردند و از داس‌های ترکیبی که ریزتیغه‌های آن‌ها از شیشه‌سنگ آتشفشانی بود و سنگ‌های ساب که ابزاهایی برای ساییدن دانه‌های غلات و حبوبات بود، بهره می‌گرفتند.(1، 2، 3، 6، 7)

  •  نزدیک 8 هزار سال پیش از میلاد

  در حالی که گندم وحشی در خاورمیانه کاشته می‌شد، ایرانیان با دورگه‌گیری این گندم وحشی با گونه‌های دیگر، گندم نرم به وجود آوردند و این گندم همان است که تا امروز کاشته می‌شود. آثار این گندم در تپه‌ی علی‌کش در خوزستان پیدا شده است. (1، 4، 8، 9، 10)

  •  نزدیک 7 هزار سال پیش

  کاشت عدس در ایران گسترش یافت. کاشت گندم در شمال هندوستان آغاز شد. کاشت جو در میان‌رودان گسترش یافت. کاشت گیاهان وحشی در آمریکای مرکزی آغاز شد. گاومیش و مرغ و خروس در هندوستان اهلی شد. بز اهلی از ایران به سراسر غرب آسیا پراکنده شد. سیب زمین در پرو کاشته می‌شد.(1، 6، 7)

  •  نزدیک 6 هزار سال پیش از میلاد

  گیاهان و می‌شد روش‌های کشاورزی از ایران و میان‌رودان به مصر و بالکان راه یافت. خوک در چین، ایران و میان‌رودان اهلی شد. ذرت در اکوادور کاشته می‌شد. در همین روزگار برنج در جنوب چین و ارزن و ذرت خوشه‌ای در شمال شرقی چین اهلی شد.(1، 3، 5، 10)

  •  نزدیک 5 هزار سال پیش از میلاد

  اسب در دشت‌های اورآسیا(سرزمین آریایی‌ها) برای خوراک پرورش داده می‌شد. عصر مس در ایران(تل ابلیس کرمان) و سپس در مصر و بالکان در 4500 پیش از میلاد آغاز شد. کشاورزی باعث پدید آمدن شهرهای بزرگ در ایران، میان رودان و مصر شد.(1، 3، 5،)

  •  نزدیک 4 هزار سال پیش از میلاد

  اسب به دست آریایی‌های برای سوارکاری رام شد. اسب اهلی را قوم‌های مختلف آریایی به ایران، میان‌رودان، شرق آسیا، مصر و اروپا بردند. مردم میان‌رودان به اسب "خر کوهی" می‌گفتند، زیرا کاسی‌ها آن را از زاگرس مرکزی به میان‌رودان برده بودند. همین کاسی‌ها بودن که نخستین اسب‌ها را برای فرعون مصر فرستادند و مصریان به روزگار فرمان‌روایی هیکسوس‌های آریایی بر مصر با اسب و ارابه‌ی چرخ‌دار خو گرفتند.(1، 8، 9، 10).

  بنابراین، ایرانیان در اهلی کردن گیاهان و جانوران پیشگام بودند و گندم و عدس و بز و گوسفند و اسب را به خدمت انسان درآوردند.( یادداشت میوه‌های ایرانی هدیه‌های ایرانی را نیز ببینید). هندی‌ها که برادران ما ایرانی‌ها به شمار می‌آیند، گاو، مرغ و خروس و پنبه را اهلی کردند و با نی‌شکر آشنا بودند. جانوران و گیاهانی را که هندیان پرورش می‌دادند، ایرانیان به روزگار هخامنشیان به مصر و اروپا بردند و نخستین کشتزارهای گسترده‌ی نی‌شکر را داریوش در خوزستان پدید آورد و آن شاه بزرگ بود که کاشتن برنج را در میان‌رودان و کشورهای دیگر رواج داد.(9، 11، 12)

  در این میان توانمندی ایرانیان در پرورش اسب بسیار چشمگیر بود. کهن‌ترین کتاب درباره‌ی پرورش اسب را مردی از قوم میتانی(مردمانی آریایی که در شمال میان رودان فرمان روایی میتانی را پدید آوردند) به نام کیکولیش در سال 1360 پیش از میلاد پدید آورده است. مادها در پرورش اسب سرآمد روزگار خود بودند و در دشت‌های همدان و کرمانشاه به پرورش اسب و کاشتن یونجه می‌پرداختند.(یادداشت نوآوری‌های ایرانی در کار با اسب را ببینید) 

  این گیاه که عروس علوفه‌ها لقب گرفته است، در همه جای جهان، مگر ایران، به نام ایرانی خود خوانده می‌شود. نام اصلی آن اسپست(به معنای خوراک اسب) است که عرب آن را به صورت الفصفصه و غربیان به صورت Alfalfa درآورده‌اند. شگفت‌انگیزتر این است که آن چه به اسب عربی شهره شده است، در زبان عربی فرس(به فتح حرف اول و دوم و به معنای از فارس آمده) خوانده می‌شود. باز هم جای شگفتی است که اسب های ایرانی که در روزگار پارت‌ها(اشکانیان) به چین صادر می‌شد، به اسب‌های آسمانی شهرت یافته بودند و این پارت‌ها ماهرترین مردمان آن روزگار در سوارکاری و تیراندازی روی اسب بودند.(12،13، 14، 15).

  در پایان برای این که اهمیت این نوآوری‌های ایرانی بهتر روشن شود، سخت ویلیام هنری هودسن را یادآور می شوم:" چه اندازه مایه‌ی تاسف است که آدمی به این اندیشه فرو رود که همه‌ی جانوران اهلی از دوره‌های کهنی به ما رسیده‌اند که ما به آن چون دوره‌ی تاریکی و توحش می‌نگریم، در صورتی که کار دوران تمدن بشری اکنون ما از بین بردن زندگی جانوران است و هیچ یک از انواع جانوران از این قصابی همیشه در گسترش که سراسر جهان را فرا گرفته است، جان سالم بدر نمی‌برد." و سارتن در ادامه‌ی این سخن چنین آورده است:"جانوری که در دوره‌ی تاریخ اهلی شده، شترمرغ است. این پیشرفت ناچیزی است و سبب آن تنها این بوده است که برخی از بانوان و سرداران قشون می‌خواسته‌اند پر این جانور را به کلاه خود نصب کنند."(15)


  منبع:

  1. Black Jeremy. Atlas of World History. Dorling Kindersley Book. Dk Publisher, 1999

  2. "Goat." Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica 2006 Ultimate Reference Suite DVD 8 Aug. 2007.

  3. Timeline of Iran , Metropolitan Museum of Art History, www.metmuseum.org

  4. Williams Trevor, A History of Invention, Time Warner Book, 1999

  5. Timeline of Mesopotamia , Metropolitan Museum of Art History, www.metmuseum.org

  6. ملک شهمیرزادی، صادق. تاریخ ایران باستان(بخش باستان شناسی پیش از تاریخ ایران) سمت، چاپ چهارم، 1383

  7. لاک، استیو. گاشمار علم. محمدرضا افضلی و دیگران. بنیاد دانش نامه ی فارسی، 1381

  8. روسو، پی یر. تاریخ صنایع و اختراعات. حسن صفاری. کتاب های جیبی، چاپ پنجم، 1366

  9. آربری، جان. میراث ایران. احمد بیرشک و دیگران. علمی و فرهنگی، چاپ سوم، 1384

  10. کمرون، جورج گلن. ایران در سپیده دم تاریخ. حسن انوشه. علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، 1381

  11. هوار، کلمان. ایران و تمدن ایرانی. حسن انوشه. امیرکبیر، چاپ چهارم، 1384

  12. گیرشمن، رومن. ایران از آغاز تا اسلام. محمد معین. معین، چاپ اول، 1383

  13. فرای، ریچاردنلسون. میراث باستانی ایران. مسعود رجبنیا. علمی و فرهنگی. چاپ شم، 1383

  14. دیاکونوف. م.م. تاریخ ماد. کریم کشاورز. علمی و فرهنگی، چاپ پنجم، 1379

  15. سارتن، جورج. تاریخ علم. احمد آرام. امیرکبیر، چاپ دوم، 1346   

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 10035 بار   |   دفعات چاپ: 2738 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 192 بار   |   0 نظر
تالار ایران
Persian site map - English site map - Created in 0.14 seconds with 75 queries by YEKTAWEB 3977