Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه‌ی اصلی::
آموزش علوم::
آموزش ریاضی::
آموزش جغرافیا::
آموزگار حرفه‌ای::
کتاب آموزگار::
تجربه‌های سبز::
آموزش زیست‌شناسی::
یادداشت‌های آموزشی::
پسند شما::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: سرشت علم و جایگاه آن در استانداردهای آموزش علوم
:: چرا تاریخ علم مهم است؟
:: تو باید جای من باشی
:: چگونه کلاس درس را اداره کنیم
:: آموزش علوم با نقاشی
:: طبیعت در شهر، شهر در طبیعت
:: شاهزاده‌ی عوضی
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید

ghatreh_in_jazireh

:: ارزشیابی برای یادگیری ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۵/۱۱/۲۶ | مترجم: خانم بتول موسوی | 

  ارزشیابی از کلاس به نحوی که دانش آموزان نیز در آن دخالت داشته باشند و افزایش یادگیری یکی از هدف‌های آن باشد، به جای آن که فقط ارزشیابی دانش آموزان باشد، می‌تواند شور و شوق یادگیری را در آنان تقویت کند. دانش‌آموزان در این نوع ارزشیابی یاد می‌گیرند از اطلاعات ارزشیابی برای مدیریت فرایند یادگیری خود استفاده کنند. با به کار بستن آن چه که از آن با عنوان ارزشیابی برای یادگیری یاد می‌کنیم، آموزگاران یافته‌های پژوهش روشنی را دنبال می‌کنند که حاکی از تأثیر ارزشمند آن بر میزان پیشرفت یادگیری دانش‌آموزان است.

  ارزشیابی از کلاس درس را به عنوان بخش سالمی از یاددهی کارآمد و یادگیری موفقیت آمیز در نظر بگیرید. در زمانی که ارزشیابی‌های بیرونی فراگیر، مورد توجه و پشتیبانی سیاست گذاران آموزشی است، آموزگاران زیادی دریافته‌اند که چه گونه با استفاده از ارزشیابی‌های روزانه کلاسی، می‌توان در دانش آموزان شور و شوق آموختن ایجاد کرد و آنان را برای هدف‌هایی فراتر از ارزشیابی آماده ساخت. در حقیقت، به جای آن که ارزشیابی را علت موفقیت بدانیم، شاخص موفقیت مدرسه در نظر می‌گیریم. متاسفانه، آن چه که در روش‌های سنتی ارزشیابی لحاظ نمی‌شود، استفاده از آن به عنوان ابزاری در جهت پیشرفت موفقیت‌های تحصیلی بیشتر دانش آموزان است.

  روش مرسوم این است که آموزگار پس از تدریس مطلب، امتحان می‌گیرد و آموزگار و کلاس بدون توجه به دانش‌آموزان ناموفق، یعنی کسانی که در مدت زمان معین و سلسله مراحل طی شده مطلب را نیاموخته‌اند، پیش می‌روند و ضعیف‌ها را در رتبه‌های پایین جا می‌گذارند. در واقع، پایه‌ی این گونه ارزشیابی بر عقیده منسوخی است: برای این که دانش‌آموزان بهتر یاد بگیرند باید نگرانی آنان را افزایش دهیم و این کار باید با مقایسه کردن آنان با هم کلاسی‌های موفقشان با هدف ایجاد انگیزه برای عملکرد بهتر انجام شود.

  بر خلاف این برداشت، ارزشیابی برای یادگیری طی فرآیند یاددهی و یادگیری انجام می‌شود، نه پس از آن و تأکید اصلی بر پیشرفت مداوم یادگیری در همه‌ی دانش‌آموزان است. در واقع، آموزگاری که از روش ارزشیابی روزانه فعالیت‌های کلاسی استفاده می‌کنند تا دانش‌آموزان را به طور مستقیم و عمیق در فرآیند یادگیری فردی خود شرکت دهند، سبب افزایش اعتماد به نفس آنان و ایجاد انگیزه برای یادگیری بیشتر می‌شوند؛ زیرا تأکید اصلی این روش به جای القای احساس شکست، بر موفقیت و پیشرفت دانش آموزان است. در این الگوی آموزشی، ارزشیابی دانش‌آموزان، به جای آن که فقط برای سنجش و نمره دادن به دانش‌آموزان طراحی شده باشد، نوعی ابزار آموزشی برای ارتقای یادگیری است. به علاوه، وقتی دانش‌آموزان در ارزشیابی شرکت داده می‌شوند، به ارزشیابی بیشتر به این صورت نگاه می‌کنند که معلم می‌خواهد به آنان چیزی یاد بدهد نه این که از آنان امتحان بگیرد.

  شرکت دادن دانش آموزان در ارزشیابی

  تحقیقات نشان می‌دهند که اگر در فرآیند ارزشیابی کلاس، بازخورد دقیق و توصیفی به دانش‌آموزان برسد و آنان در برنامه‌ی ارزشیابی شرکت داشته باشند، یادگیری دانش‌آموزان بهبود می‌یابد. در واقع، این روش چیزی بیش از روش مرسوم ارزشیابی دانش‌آموزان است و علاوه بر آن به آموزگار کمک می‌کند تا در صورت لزوم در نحوه آموزش خود تجدید نظر کند. بنابر این آموزگار و دانش‌آموز از نتایج ارزشیابی برای اصلاح فعالیت تدریس وفعالیت‌های یادگیری کمک می‌گیرند. آموزگاران زمانی از اطلاعات حاصل از ارزشیابی بیشتر بهره می‌برند که :

  • پیش از تدریس یک واحد درسی و تنظیم برنامه‌ی آموزشی برای تک تک افراد یا کل گروه، پیش آزمون به عمل می‌آورند.

  • برسی می‌کنند کدام دانش‌آموزان به تمرین بیش‌تری نیاز دارند.

  •  دستور العمل‌ها را بر  پایه‌ی نتایج به دست ‌آمده مورد تجدید نظر مداوم قرار می‌دهند.

 •  روی کارآمدی مهارت‌های تدریس خود تامل می‌کنند.

  • با در نظر گرفتن توانایی‌ها و زمینه‌هایی که به پیشرفت نیاز دارند، با دانش‌آموزان مشورت می‌کنند.

  • با هم گروه کردن دانش‌آموزانی که کمتر درک می‌کنند با آن‌ها که درک بهتری نشان می‌دهند، تسهیلاتی مشابه آموزگار خصوصی فراهم می‌آورند.

  اکنون که دریافتیم دانش‌آموزان در ارزشیابی مبتنی بر دانش‌آموز برخلاف ارزشیابی سنتی، شرکت کنندگان غیرفعالی نیستند و از اطلاعات حاصل از ارزشیابی برای بهبود یادگیری خود استفاده می‌کنند، باید بپرسیم که چه گونه می‌توانیم از ارزشیابی برای ایجاد مسئولیت در دانش‌آموزان و پیشرفت یادگیری آنان استفاده کنیم؟

  دخالت دادن دانش‌آموزان در ارزشیابی به این معنا نیست که تصمیم‌گیری درباره آن چه که باید فرا گرفته شود یا مورد امتحان قرار گردد، بر عهده دانش آموزان است و یا آن که خودشان نمره‌هایشان را تعیین می‌کنند. بلکه به این معناست که از این راه دانش‌آموزان یاد می‌گیرند که چگونه از نتایج به دست آمده از ارزشیابی برای مدیریت یادگیری خود استفاده کنند؛ به نحوی که بدانند چه گونه بهتر یاد می‌گیرند و برای رسیدن به مراحل بعدی برنامه‌ریزی کنند.

  زمانی می‌توانیم ادعا کنیم که دانش‌آموزان در فرآیند ارزشیابی برای یادگیری شرکت داده شده‌اند که بتوانند از اطلاعات به دست آمده در ضمن آن، برای رسیدن به اهداف آموزشی و گرفتن تصمیم درست در جهت فرآیند یادگیری (بسته به میزان پیشرفت پیشین) بهره گیرند؛ به این معنا که بدانند کار با کیفیت چه گونه کاری است، به ارزشیابی خود بپردازند، به وضعیت کنونی خود آگاه شوند و در جهت رسیدن به هدف‌های آموزشی مشخص برنامه‌ریزی کنند. دانش‌آموزانی که در ارزشیابی خود دخالت دارند، ممکن است:

  • ویژگی‌های کار خوب را مشخص کنند. دانش‌آموزان به نمونه کارهای موفق دانش‌آموز ناشناسی نگاه می‌کنند که معلم در اختیارشان گذاشته است و خصوصیاتی را که باعث شده است معلم آن‌ها را به عنوان کار قوی مطرح کند، یادداشت می‌کنند، با زبان کیفیت آشنا می‌شوند و مفهوم حقیقی عملکرد قوی را در می‌یابند.

  • نمونه کارهای واقعی را با توجه به راهنمای نمره‌دهی ارزیابی کنند. دانش آموزان می‌توانند ارزیابی خود را با در نظر گرفتن یکی از معیارهایی که در راهنما آمده است آغاز کنند و با تواناتر شدن در درک سایر معیارها، آن‌ها را نیز دخالت دهند. همین طور که دانش‌آموزان به تعیین ویژگی‌های کار با کیفیت و نمره دادن به کارهای واقعی مشغول می‌شوند، عملکرد خود را بهتر ارزشیابی می‌کنند. آنان با درک زبان راهنمای نمره‌دهی می‌توانند نقاط قوت خود را بشناسند و برای بهبود کارهای خود برنامه ریزی کنند.

  • نمونه کارهای بی نام و نشان را اصلاح کنند. دانش‌آموزان پا را از ارزشیابی فراتر می‌گذارند و با در نظر گرفتن برخی معیارها ، کیفیت آن‌ها را بهبود می‌بخشند. آنان می‌توانند به اصلاح نمونه‌ها بپردازند یا با نوشتن نامه برای صاحب نمونه کار، پیشنهادهایی را جهت بهبود کار به او گوشزد نمایند. این فعالیت به دانش‌آموزان کمک می‌کند دریابند پیش از اصلاح کار خودشان چه کارهایی را باید انجام دهند.

  • آزمون‌های تمرینی را بر پایه‌ی میزان درکشان از هدف‌های آموزشی و مفاهیم اساسی موضوع درس طرح کنند. دانش‌آموزان می‌توانند این کار را در گروه‌هایی دو نفری انجام دهند و با هم پیرامون آن چه باید در آزمون‌ها گنجانده شود، گفت و گو کنند و پاسخنامه آزمون را تهیه کنند.

  • با دانش‌آموزان دیگر پیرامون پیشرفتشان صحبت کنند و تعیین کنند چه زمانی به موفقیت نزدیک می‌شوند. وقتی دانش‌آموزان کیفیت کار خود را شرح می‌دهند، درک عمیق‌تری از خودشان و موضوعی که برای یادگرفتن آن کوشش کرده‌اند، پیدا می‌کنند. دانش‌آموزان می‌توانند به عوامل موثر در در پیشرفتشان اشاره کنند و از این راه دیگران را نیز در موفقیتشان سهیم سازند.

  باز خورد های مؤثر آموزگار

  " تو باید بیش تر مطالعه کنی ، دست خط خیلی خوبی داری ، آفرین " آموزگاران معمولا از این جملات به عنوان واکنش در جهت تشویق یا عدم تائید عملکرد دانش آموزان استفاده می کنند . اما با وجودی که این باز خورد ها از سال های دور استفاده می شوند، در پیشرفت یادگیری دانش آموزان ارزش محدودی دارند و چه بسا باعث دلسردی در دانش آموزان مشتاق یادگیری شوند. همین طور نمرات (اعداد و نشانه های رمزی نظیر B ، 71 درصد ، 10/4 ، خوب، قابل قبول یا F ) ،حتی کمتر از جملاتی که ذکر شد، میزان یادگیری دانش آموزان را تعیین می کنند و آنان را از آن چه که برای پیشرفتشان ضروری است، آگاه می سازند. برعکس ، گفته های آموزگار که تاکید اصلی آن بر کار دانش آموز باشد و نه وجوه شخصیتی او می تواند سبب ایجاد انگیزه و اشتیاق به یادگیری در او شود .

  زمانی که هدف ما افزایش انگیزه دانش آموز و یادگیری بیش تر او است ، باز خورد های سازنده ، دانش آموز را به آن چه که درست انجام داده است ، راهنمایی می کنند و با اشاره دقیق به نقاط قوت او ، به او کمک می کند که این جنبه های مثبت را حتی بیش تر تقویت کند . در مورد برخی دانش آموزان ، نوشتن این باز خورد و داشتن زمان کافی برای واکنش دادن ، کافی است . برای دیگران ، ممکن است گفت و گوی رو در رو و توضیح نقاط قوت ضروری باشد.

  در حقیقت باز خورد موثر آموزگار به زبانی قابل فهم برای دانش آموز ، به او می آموزد که چرا پاسخی صحیح یا نادرست است . علاوه بر این ، دانش آموز با مقایسه کار خود با نمونه های ارائه شده از سوی آموزگار یا نمونه های نصب شده روی تخته اعلانات ، می تواند کار خود را ارزشیابی و باز خورد کار خود را تهیه کند .

  باز خورد های توصیفی آموزگار باید به صورتی واضح و مفید ، دانش آموز را در جهت پیشرفت راهنمایی کند . این باز خورد های توصیفی به جای آن که مانند شیوه سنتی ارزشیابی فقط خطاهای دانش آموز را نشان بدهند ،‌سبب راهنمایی دانش آموزان در جهت عملکرد صحیح تر برا ی یادگیری می شوند. توجه داشته باشید که در یک باز خورد توصیفی صحیح ، در هر زمان روی بهبود بخشیدن یک زمینه تاکید می شود.

  در نهایت باید گفت معلم در این شیوه ارزشیابی با گفتن این واقعیت به دانش آموز که چه قدر به اهداف تعیین شده نزدیک شده است و معلم از او می خواهد که در نهایت به چه جایگاهی برسد ، تصویر بزرگتری را پیش روی او می گشاید. به علاوه، معلم با مطرح کردن پیشنهاد های متنوعی برای کاستن فاصله بین آن چه که هستند و آن چه که باید باشند، به آنان کمک می کند تا خلاقیت خود را در جهت ابداع راهکارهای فردی برای پیشرفت به کار گیرند .

  مهارت خود ارزشیابی

  هدف نهایی ما این است که دانش آموزان هدایت فرایند یادگیری را بر عهده گیرند . با وجود این، در اغلب موارد چگونگی رسیدن به این هدف مشخص نیست . ارزشیابی برای یادگیری به دانش آموزان کمک می کند که با پیشرفت در فراگیری مهارت خود ارزشیابی ، فرایند یادگیری خود را تحت نظارت خود بگیرند . اصول ارزشیابی برای یادگیری به هم مربوط اند: درست همان طور که دخالت دادن دانش آموزان در فرایند ارزشیابی باعث می شود ارزشیابی بیشتر به نوعی آموزش شبیه شود، آنان باید یاد بگیرند که با استفاده از باز خورد توصیفی معلم به بهترین نحو ممکن خود را ارزشیابی کنند.

  در این جا طرحی پیشنهاد می شود که دانش آموزان بر اساس سه پرسش از خود در جهت خود ارزشیابی گام بر می دارند . این پرسش ها عبارت اند از:

  1. می خواهم به کجا برسم ؟

  دانش آموزان برای پاسخ گویی به این پرسش باید اهداف آموزشی را به نحو روشن بشناسند . چنان چه دانش آموزان بدانند که برای رسیدن به چه هدفی باید تلاش کنند، آسان تر یاد می گیرند . آموزگاران موظف اند که نه تنها در آغاز هر بخش از درس ، بلکه در تمامی مراحل مختلف آن با ارائه توضیحات واضح و مداوم در امر درک هدف یادگیری به دانش آموزان کمک کنند. آموزگاران زمانی به این هدف دست پیدا می کنند که:

  · جملاتی مانند "ما می خواهیم یاد بگیریم که ..." را برای بیان کردن اهداف آموزشی به کار گیرند.

  · از دانش آموزان بخواهند اهداف آموزشی را با صدای بلند بخوانند و اگر پرسشی در باره آنها دارند، مطرح کنند.

  · آن چه را که دانش آموزان باید انجام دهند از آن چه که باید یاد بگیرند ، مجزا سازند. در غیر این صورت، دستور العمل ها ممکن است بر آموزش هدف دار سایه افکنند.

  · دانش آموزان را آگاه سازند که چرا به یادگیری یک مفهوم یا مهارت نیاز دارند، گام بعدی چیست و چه گونه با آموزه های پیشین و آینده مرتبط می شود.

  · اهداف آموزشی را در کلاس در س پیاده کنند.

  · نمونه کارهای برجسته و نیز کارهای با کیفیت پایین را به دانش آموزان نشان دهند تا آنان تفاوت ها را ببینند.

  · از دانش آموزان بخواهند اهداف آموزشی را تکرار کنند یا به زبان ساده بگویند که یک هدف آموزشی از آنان چه می خواهد.

  2. در حال حاضر کجا هستم ؟

  دانش آموزان می توانند نمونه کارهای خود را با نمونه کارهای بهتر وبرجسته تر ، مقایسه و سعی کنند تفاوت ها را تشخیص دهند . هم چنین می توانند از باز خورد های سازنده معلم برای جمع آوری شواهدی از آن چه که می دانند و آن چه که برای رسیدن به اهداف تعیین شده می توانند انجام دهند، استفاده کنند. آنان می توانند از آن دسته از پرسش های آموزگار بهره گیرند که برای واداشتن دانش آموزان به انعکاس آن چه که در راستای اهداف آموزشی آموخته اند، مطرح می شوند.

  3. چگونه فاصله ام را کاهش دهم ؟

  ارزشیابی برای یادگیری به دانش آموزان کمک می کند که برای حرکت از موقعیت فعلی به سمت رسیدن به هدف نهائی چه کنند . دانش آموزان باید بدانند که برای رسیدن به اهداف مورد نظر ، شرکت فعالانه در هدف آفرینی ، تجزیه و تحلیل داده های حاصل از ارزشیابی و اندیشیدن به طرحی برای دستیابی به اهداف بعدی ضروری است .

  دانش آموزان باید راهکارهای مبتنی بر پرسش و پاسخ را برای از بین بردن فاصله موجود تا هدف نهائی بیاموزند . مثلا از خود بپرسند :چه کنم که کیفیت کارم بالاتر رود ؟ برای ایجاد این تغییر به چه نوع کمک خاصی نیازمندم ؟ از چه کسی می توانم کمک بگیرم؟ به چه منابعی احتیاج دارم ؟

  همه دانش آموزان خوب یاد می گیرند

  یاد گرفتن خود ارزشیابی و خوکردن به مهارت های آن در حیطه توانایی همه دانش آموزان است . دانش آموزان با ارزشیابی منظم خود ، مسئولیت بیشتری در قبال یادگیریشان بر عهده می گیرند . در حقیقت استفاده صحیح از روش ارزشیابی برای یادگیری، از جمله ابزار های آموزشی آموزگاران با تجربه جهت ایجاد اعتماد به نفس در فرا گیران است . این روش ، موقعیتی را فراهم می آورد تا دانش آموزان فرایند یادگیری خود را زیر نظر بگیرند و در این زمینه با دیگران گفت و گو کنند. همان طور که می دانید واکنش دانش آموزان به نمره متفاوت است، برخی آن را تشویق و برخی آن را تنبیه می پندارند. آنانی که موفق بوده اند به تلاش خود ادامه می دهند و آنانی که موفق نبوده اند ممکن است از تلاش کردن باز مانند. اما همه دانش آموزان به ارزشیابی که موفقیت را مورد توجه دارد نه سنجش را، پاسخ مثبت می دهند.

  معلمان می توانند با تلاش مداوم درستی ارزشیابی های روزانه خود را بهبود بخشند، باز خورد های توصیفی را که به دانش آموزان عرضه می کنند ، آموزنده تر سازند و میزان دخالت دانش آموزان را در فرایند ارزشیابی بیشتر کنند. در نهایت، به کار گیری چنین روشی به منزله استفاده از نوعی ابزار در جهت پیشرفت آموزش است که به پرورش دانش آموزان مسئول ، با انگیزه و خود هدایتگر منجر می شود .

  منبع:

  Stephen Chappuis and Richard J. Stiggins , Educational Leadership , September 2002


  معلمانی که نتوانند برای چند ساعت دانش آموزان را در کلاس درس به هیجان بیاورند و آنان را در فرایند یادگیری دخالت دهند، نباید آن جا باشند . (John Roueche) 

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 12161 بار   |   دفعات چاپ: 4586 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 217 بار   |   1 نظر
نظرات کاربران
نظر ارسال شده توسط aref در تاریخ ۱۳۸۶/۸/۶
با سلام. "آموزگار حرفه ای"مطلبی بود بسیار شیرین و پربار.از شما عزیزان به علت بیان این گونه مطالب بی نهایت سپاسگزارم.
عبدالسلام نصرت ناهوکی-آموزگار پایه پنجم.
For Teachers
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 56 queries by YEKTAWEB 3925