Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
اخترشناسی
فیزیک
زندگی انیشتین
فیزیکدان‌های مسلمان
فیزیک و زندگی
اخترشناسی
تاریخ فیزیک
تازه‌های فیزیک
دانش‌نامه‌ی فیزیک
آموزش فیزیک
معلمان برتر
فیزیک در شبکه
خبرها و نظرها
معرفی کتاب
برترین‌های این بخش
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: طرح سراسری دانش‌آموز پژوهنده برگزار می‌شود
:: خورشید کوچکتر است
:: نخستین آزمایش‌های فیزیک در تاریخ معاصر ایران
:: آسایشگاهی برای ستارگان پیر
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
بازی های آموزشی

AWT IMAGE

به سوی اینشتین شدن

AWT IMAGE

سالارکتاب
سالارکتاب
مکانیک در تمدن اسلامی

AWT IMAGE

:: مشاهیر فیزیک در تمدن اسلامی ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۴/۹/۲۷ | 

AWT IMAGEمشاهیر فیزیک در تمدن اسلامی

نویسنده: علی‌عبدالله دفاع، جلال شوقی

مترجم: رضا محمدزاده

ناشر: پژوهشگاه علوم انسانی

 و مطالعات فرهنگی(چاپ اول 1382)

این کتاب ترجمه‌ی اثری است با نام "اعلام الفیزیا فی الاسلام" که دو پژوهشگر عرب با گردآوری و اقتباس از کتاب‌های گوناگونی که درباره‌ی دانش مسلمانان و دانشمندان مسلمان نوشته شده، تهیه کرده‌اند. این نویسندگان پیش از این کتابی با عنوان دانش ریاضی در تمدن اسلامی به علاقه‌مندان عرضه کرده‌اند و کندوکاو در میراث علمی مسلمانان را به عنوان حوزه‌ی پژوهشی خود، پی‌گیری می‌کنند.

کتاب شامل دو بخش اصلی است. نویسندگان در بخش اول، با عنوان سهم مسلمانان در علوم طبیعی به ریشه‌های دانش مسلمانان، شیوه پژوهشی دانشمندان مسلمان و تاثیر دانش مسلمانان بر تمدن‌های دیگر و شکل‌گیری جنبش نوزایی در غرب پرداخته‌اند. همچنین درباره‌ی جایگاه سه موضوع اصلی فیزیک ، یعنی علم مناظر(نورشناسی)، علم اثقال(استاتیک) و علم حرکت(دینامیک)، در دانش فیزیکی مسلمانان نیز مطالبی عرضه کرده‌اند.

بخش دوم کتاب، با عنوان سهم مسلمانان در فیزیک، معرفی 12 شخصیت علمی مسلمان که پژوهش‌هایی در فیزیک داشته‌اند، اختصاص دارد. این معرفی از فرزندان موسی ابن شاکر آغاز و به کمال الدین فارسی پایان می‌پذیرد. در این بررسی شرح حال، فعالیت‌ها، نوشته‌ها، تلاش‌ها و کامیابی‌های ایشان به شکل عام در حوزه‌ی ریاضی و به شکل خاص در محدوده‌ی علوم طبیعی عرضه شده است.

همان‌طور که نویسندگان در مقدمه‌ی کتاب اشاره کرده‌اند، بیش‌تر شخصیت‌هایی که در این کتاب معرفی شده‌اند، دانشمندان، یا به بیان درست‌تر، حکیمانی هستند که در زمینه‌های گوناگون علمی دارای نوشته‌ها و آثار علمی هستند. از این رو، شرح ابعاد گوناگون این شخصیت‌ها از چارچوب آن‌چه امروزه دانش فیزیک خوانده می‌شود، فراتر است و بسیار دشوار است از شخصیتی مانند ابوبکر رازی یا شیخ الرئیس ابوعلی‌سینا یا ابوریحان بیرونی سخن به میان آورد و از کامیابی‌های ایشان در زمینه‌های گوناگون دیگر، مانند پزشکی، داروشناسی، فلسفه و ریاضیات، به سادگی گذشت. از همین رو، نویسندگان در جاهایی به دستاوردهای آنان در زمینه‌هایی جز فیزیک نیز اشاره کرده‌اند.

از کاستی‌های جدی این اثر، یک‌سو نگری نویسندگان در نسبت دادن دستاوردهای علمی مسلمانان، به دانشمندان عرب است، حال آن‌که بسیاری از شخصیت‌های معرفی شده در کتاب از نژاد عرب نیستند و مشخص نیست نویسندگان بر چه اساسی زکریای رازی، فخر رازی، ابن سینا، نصیرالدین طوسی، قطب الدین شیرازی و کمال‌الدین فارسی را دانشمندان عرب می‌دانند!

نویسندگان در بحث مربوط به ریشه‌های دانش مسلمانان نیز دیدگاه یک‌سو نگرانه‌ی خود را مورد توجه داشته‌اند و با معرفی میراث علمی یونان به عنوان خواستگاه اصلی دانش مسلمانان تلاش کرده‌اند سهم ایرانیان در دانش بشری و نقش آنان در وارد کردن دانش یونان به جامعه اسلامی را کم‌رنگ جلوه دهند. نویسندگان سخنی از ابن‌خلدون را بازگو کرده‌اند که در مقدمه‌ی معروف خود نوشته است:

"جایگاه علوم عقلی در نزد پارسیان بسیار والا بود و حیطه‌های آن‌ها بسیار گسترده بوده است. چرا که دارای حکومت‌های پایدار و با شکوه بودند. گویند پس از کشته شدن داریوش به دست اسکندر و چیره شدن اسکندر به سرزمین کیلیکیه و دست یافتن به کتاب‌ها و علوم بی‌شمار پارسیان، این دانش‌ها از پارسیان به یونانیان رسید. هنگامی که سرزمین پارس فتح شد و در آن کتاب‌های فراوانی یافتند، سعد ابن ابی وقاص به عمر ابن خطاب نوشت و از او درباره‌ کتاب‌ها و انتقال آن‌ها به مسلمانان کسب اجازه کرد. عمر در پاسخ به او نوشت که تا کتاب‌ها را به آب ریزد با این استدلال که اگر هدایتی در این کتاب‌ها باشد خداوند ما را به بیش از آن‌ها هدایت کرده است و اگر در آن‌ها گمراهی باشد، خداوند ما را از آن‌ها حفظ کرده است. به این ترتیب، کتاب‌ها را در آب ریخته یا آتش زدند و دانش پارسیان از دست ما رفت."

نویسندگان به اشاره به این سخن ابن خلدون و توجه نکردن با نوشته‌های صاحب‌نظران دیگر چنین نتیجه می‌گیرند که مسلمانان دانش خود را به طور مستقیم از رومی‌ها و یونانیان به دست آوردند. حال آن‌که بر چنین ادعایی ایراد جدی وارد است:

1. اگر بپذیریم کتاب سوزی بسیار گسترده‌ی عرب‌های مهاجم، آن هم به فرمان خلیفه‌ی مسلمین، باعث نابودی کامل دانش ایرانیان شد، به جای سخن از شکوه تمدن عرب‌ها و پیش‌تازی آنان در دانش و فناوری، که در جای‌جای این کتاب به آن مباهات شده است، باید از دانش‌ستیزی و وحشیگری و ویرانگری مغول‌وار آن‌ها سخن بگوییم. با این تفاوت که مغول‌ها برای کتاب‌سوزی خود استدلال محکمی نداشتند و عرب‌ها با استدلال دینی به آن پرداختند.

2. شکوفایی دانشگاه گندی‌شاپور تا زمان منصور عباسی و مدت‌ها پس از آن، به نحوی که منصور برای درمان بیمار خود به پزشکان آن‌جا روی آورد، نشان‌دهنده‌ی آن است که حتی با پذیرفتن نظریه‌ی آتش‌سوزی کتاب، دست‌کم بخشی از دانش پارس‌ها نگهداری شد و حتی آنان با ترجمه‌ی کتاب‌های خود به زبان عربی در نگهداری آن کوشش فراوان کردند، چنان‌که چیره‌ترین مترجمان کتاب به زبان عربی در اصل ایرانی بودند که ابن‌مقفع مشهورترین آن‌هاست.

3. اگر بپذیریم که دانش پارسیان در زمان اسکندر به یونان راه یافت، که چنین بوده است و البته پیشینه‌ی این کار به زمانی پیش از اسکندر نیز می‌رسد، باید آن دانش یونانی که نویسندگان عرب آن را خاستگاه اصلی دانش عرب می‌دانند، در واقع تا اندازه‌ی زیادی ایرانی بدانیم که البته به نظر می‌رسد مورد پسند عرب‌ها نباشد.

خلاصه، همان‌طور که مترجم کتاب در مقدمه‌ی خود اشاره کرده است، کارنامه‌ی علمی دانشمندان مسلمان را نباید از دیگر دانشمندانی که پیش یا پس از آن‌ها در زمینه‌های مشابه کوشیده‌اند، جدا کرد. پیشرفت‌های علمی در جهان مرهون فعالیت دسته جمعی فرهیختگان بشری است و برسی دیدگاه‌های حکیمان مسلمان نیز حاکی از آن است که بیش‌تر ایشان برای خدمات علمی ملت‌ها، نژادها، دین‌ها و فرهنگ‌های گوناگون ارزش قائل بودند و از دستاوردهای آن‌ها بهره می‌گرفتند.

فهرست مطالب کتاب

بخش اول: سهم مسلمانان در علوم طبیعی

منابع دانش عربی

تعریف علم طبیعی نزد اندیشمندان عرب

اعتراف به برتری عرب‌ها در طبیعیات

علم اثقال(سکون یا استاتیک)، وزن مخصوص

علم حرکت

بخش دوم: سهم مسلمانان در فیزیک AWT IMAGE

1. فرزندان موسی ابن شاکر:

 محمد، احمد و حسن

2. کندی

3. زکریای رازی

4حسن ابن هیثم

5. ابوعلی‌سینا

6. ابوریحان بیرونی

7. عبدالرحمن خازنی

8. ابن ملکای بغدادی

9. فخرالدین رازی

10 نصرالدین طوسی

11. قطب‌الدین شیرازی

12. کمال‌الدین فارسی

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 10764 بار   |   دفعات چاپ: 3396 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 152 بار   |   1 نظر
نظرات کاربران
نظر ارسال شده توسط بنيامين در تاریخ ۱۳۸۸/۷/۱۷
بايد بگويم كه در قسمتي از مطالب شما اغراق وجود داشت در خصوص آتش زدن كتابها بوسيله ي عربها چون عربها ي مسلمان كتاب را دوست مي داشتند و مهال است كه چنين كار وحشيانه اي از آنها سر زده باشد آن هم به دستور خليفه ي مسلمين براي اثبات دلايلم از شما مي خواهم كه كتاب نگاهي به تاريخ جهان جلد 1 نوشته (جواهر لعل نهرو ) انديشمند هندي را مطالعه بفرماييد. ((قسمت مربوط به مسلمانان عرب )) وتمدني كه در اسپانيا بوجود آوردند وعلم و دانش شان كه هم چون مشعلي اروپاي تاريك آن زمان را روشن نگه مي داشت.
سال جهانی فیزیک
Persian site map - English site map - Created in 0.08 seconds with 69 queries by YEKTAWEB 4071