Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
ایرانی کیست
ایران باستان
دوران اسلامی
ایران معاصر
دانش ایرانیان
نوآوری‌های ایرانی
نام آوران ایران
در پایگاه‌های دیگر
پیرامون شاهنامه
معرفی کتاب
یادگارهای باستانی
بازتاب تمدن ایرانی
ایران‌نامه
برترین‌های تالار ایران
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرا میان آتن و ایران جنگ درگرفت؟
:: آنچه ابن‌سینا از ایران باستان آموخت
:: نه شرقی نه غربی نه تازی
:: ابران را چرا باید دوست داشت
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
بازسازی تخت جمشید

AWT IMAGE

آشنایی با سیستان

AWT IMAGE

جاهای باستانی ایران

• تخت جمشید

• زیگورات چغازنبیل

• بیستون

• تخت سلیمان

• گنبد سلطانیه

• هفت تپه

• ارگ بم

• شهر آیاپیر

• شهر سوخته

موزه‌های ایران

موزه‌ی ملی ایران

موزه‌ی کاخ سعدآباد

موزه‌ی فرش ایران

موزه‌ی رضا عباسی

موزه‌ی شیشه سرامیک

موزه‌ی کاخ نیاوران

موزه‌ی کاخ گلستان

موزه‌ی آستان قدس

موزه‌ی قرآن

موزه‌ی هنرهای معاصر

سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید
:: ابن‌خردادبه: جغرافی‌دان ایرانی ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۴/۹/۲۳ | نویسنده: مقبول احمد | مترجم: آقاي بهاءالدين خرمشاهي | 

ابن‌خردادبه(تولد حدود 211 هجری/815 میلادی، وفات حدود 300 هجری/912 میلادی)، زمینه‌ی فعالیت: جغرافیا، تاریخ، موسیقی.

ابولقاسم عبیدالله‌بن‌عبدالله، مشهور به ابن خرداذبه و ابن خردادبه، از دودمان ایرانی بود. نیای او در آغاز پیرو دین زردشت بود و سپس اسلام آورد. پدرش فرمان‌دار طبرستان بود و خود به مقام "صاحب برید و خیر" در ایالت جبال رسید که خبرگزاری آن روزگار به حساب می‌آید. در سال‌های بعد، وی هم‌نشین نزدیک معتمد، خلیفه‌ی عباسی، در سامرا شد.

ابن‌خردادبه در موضوع‌هایی مانند تاریخ، نسب‌شناسی، جغرافیا، موسیقی، شراب و آشپزی کتاب نوشته و از این راه برتری و دانش و استعداد درخشان خویش را در کارهای مربوط به زندگی اجتماعی و فرهنگی دوران خویش نشان داده است.

ابن‌ندیم کتاب‌های او را چنین برمی‌شمرد:

1. ادب السماع(درباره‌ی هنر موسیقی)

2. جمهره ‌النساب ‌الفرس و النواقل(نسب‌شناسی ایرانیان باستان)

3. المسالک و الممالک( درباره‌ی جغرافیا)

4. الطبیخ( در آشپزی)

5. الهو و الملاهی( در سرگرمی‌ها و سازهای موسیقی)

6. الشراب( در شراب شناسی)

7. الانواء( درباره‌ی ستارگان ایستا)

8. اندماء و الجلساء(درباره‌ی آداب سخن‌گفتن درباری)

مسعودی کتاب مفصلی در تاریخ به او نسبت می‌دهد که درباره‌ی ایرانیان و روزگار پیش از اسلام بوده است. همچنین، روش پژوهشی و اطلاعات کامل او را می‌ستاید. شاید منظور او از این کتاب، همان کتابی باشد که درباره‌ی نسب‌شناسی ایرانیان باستان است.

ابن‌خردادبه کتاب جغرافیای بطلمیوس را از یک زبان بیگانه( یونانی یا سریانی) به زبان فصیح برای خلیفه ترجمه کرد، ولی احتمال می‌رود این اثر برداشت ساده‌ای از آن کتاب به عربی بوده است. برخی از گفته‌های او از کتاب ملاهی را مسعودی حفظ و نقل کرده است.

کتاب جغرافیای ابن خردادبه، المسالک و الممالک( به معنی راه‌ها و سرزمین‌ها) به صورت خلاصه به دست ما رسیده است. اصل اثر، حدود سال‌‌های 232/226-225 نگارش یافته و به جغرافیای اقلیمی، توصیفی، اقتصادی و سیاسی سرزمین‌های اسلامی و برخی از سرزمین‌های غیراسلامی می‌پردازد. بخش زیادی از کتاب به توصیف دقیق خط سیرها و جاده‌ها اختصاص دارد و این‌جاست که مهارت خود را در پژوهش علمی به کمک مواد اطلاعاتی که در اختیار دارد، نشان می‌دهد.

گویا علاوه بر منابع جغرافیایی کهن ایرانی، از گزارش‌های دولتی و دست اول بازرگانان و جهان‌گردان و دریانوردان نیز بهره می‌گرفته است. آرایش و عرضه‌ی موضوع، به‌کارگیری واژه‌ها و عبارت‌های فارسی برای تقسیم‌ها ریز بخش‌ها و ناحیه‌ها و به‌کارگیری نام‌ها فارسی، از تاثیر نمایان فرهنگ ایرانی را بر او نشان می‌دهد.

این واقعیت که ابن‌خردادبه عراق را مرکز سرزمین‌های دیگر به حساب می‌آورد و بغداد را سرآغاز توصیف گشت و گزارهای خود قرار می‌دهد، نشان‌ دهنده‌ی این است که این سرزمین را با ایرانشهر(عراق) ایرانیان باستان برابر می‌گیرد. او توصیف‌های خود را از السواد(بغداد) آغاز می‌کند، زیرا به گفته‌ی او شاهان ایران باستان، آن را دل ایرانشهر(قلب عراق) می‌دانستند.

راه‌های خشکی و دریا از بغداد آغاز می‌شود و در چهار جهت پراکنده می‌شود. این راه‌ها در شرق به آسیای مرکزی و راه‌های دریایی به هند و چین می‌رسد؛ در غرب تا آفریقای شمالی و اسپانیا ادامه دارد؛ در شمال به آذربایجان و قفقاز می‌انجامد و در جنوب تا عربستان جنوبی پیش می‌رود. این داده‌ها، منبع سودمند و مهمی برای جغرافی‌دانان و جهان‌گردان پس از او بوده است.

برای مطالعه‌ی بیشتر

1. المسالک و الممالک، ترجمه‌ی فارسی قدیم، تصحیح ایرج افشار، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1347

2. حدود العالم، ترجمه‌ی منوچهر ستوده، انتشارات دانشگاه تهران، 1340

3. نوروزنامه، نوشته‌ی خیام، با تلاش مجتبی مینوی، انتشارات کتاب‌خانه‌ی کاوه، 1312

4. مقاله‌ی ابن‌خردادبه در دانشنامه‌ی ایران و اسلام، با تلاش احسان یارشاطر، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1356

5. تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ترجمه ی علی‌رضا ذکاوتی قراگوزلو، انتشارات امیرکبیر، 1362

6. زندگی‌نامه‌ی علمی دانشمندان اسلامی، به کوشش علی معصومی همدانی، انتشارات علمی و فرهنگی، 1365

7. مقاله‌ی ابن خردادبه در لغت‌نامه‌ی دهخدا، بنیاد دهخدا جلد اول

8. دو قرن سکوت، عبدالحسین زرین‌کوب، انتشارات جاویدان، 1362

منبع

زندگی‌نامه‌ی علمی دانشوران، زیر نظر احمد بیرشک، انتشارات علمی و فرهنگی، جلد اول 1366

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA code
::
دفعات مشاهده: 8341 بار   |   دفعات چاپ: 2476 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 270 بار   |   0 نظر
تالار ایران
Persian site map - English site map - Created in 0.12 seconds with 73 queries by YEKTAWEB 3858