Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
ایرانی کیست
ایران باستان
دوران اسلامی
ایران معاصر
دانش ایرانیان
نوآوری‌های ایرانی
نام آوران ایران
در پایگاه‌های دیگر
پیرامون شاهنامه
معرفی کتاب
یادگارهای باستانی
بازتاب تمدن ایرانی
ایران‌نامه
برترین‌های تالار ایران
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرا میان آتن و ایران جنگ درگرفت؟
:: آنچه ابن‌سینا از ایران باستان آموخت
:: نه شرقی نه غربی نه تازی
:: ابران را چرا باید دوست داشت
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
بازسازی تخت جمشید

AWT IMAGE

آشنایی با سیستان

AWT IMAGE

جاهای باستانی ایران

• تخت جمشید

• زیگورات چغازنبیل

• بیستون

• تخت سلیمان

• گنبد سلطانیه

• هفت تپه

• ارگ بم

• شهر آیاپیر

• شهر سوخته

موزه‌های ایران

موزه‌ی ملی ایران

موزه‌ی کاخ سعدآباد

موزه‌ی فرش ایران

موزه‌ی رضا عباسی

موزه‌ی شیشه سرامیک

موزه‌ی کاخ نیاوران

موزه‌ی کاخ گلستان

موزه‌ی آستان قدس

موزه‌ی قرآن

موزه‌ی هنرهای معاصر

سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید
:: هخامنشیان و هنر امپراتوری ::

 میراث خبر(آرزو رسولی):  برگزاری نمایشگاه امپراتوری فراموش شده در لندن بسیاری نگاه‌ها را در جهان متوجه ایران و تمدن هخامنشیان کرد و نظر اغلب موافق و گاه مخالف را به ویژه از سوی دوستداران تمدن یونان برانگیخت. برخی این امپراتوری را متهم به بی‌عدالتی کردند و دموکراسی یونان را زاییده جنگ یونانیان با ایران خواندند که تحلیل‌هایی بی‌پایه و اساس بود. این واکنش‌ها بهانه‌ای است برای شناخت بیشتر این دوره از تاریخ ایران.
دکتر سعید عریان، متخصص زبان‌های باستانی ایران و رئیس پژوهشکده زبان و گویش در این باره به پرسش های میراث خبر پاسخ گفته است. کتاب «فارسی باستان» رونالد کنت ترجمه اوست و کتابی تالیفی نیز در ترجمه کتیبه‌های ایرانی میانه به زبان‌های پهلوی و پارتی دارد. 

  اهمیت دوره هخامنشی در تاریخ ایران چیست؟

• این دوره از جنبه‌های گوناگون فرهنگی، هنری، تاریخی، دین و زبان و نظام سیاسی اداری در تاریخ ایران باستان یک نقطه عطف است. از نظر سیاسی، این دوره خیلی شاخص است. به دلیل آنکه در این دوره، با یک حکومت مرکزی با قدرت مرکزی و تمرکزیافته به معنای عام و خاص کلمه روبه‌رو می‌شویم. چون پیش از این دوران، دوره مادها بود که به استناد آنچه مورخان گفته‌اند، نظام حکومتی «کردگ خُوَدایی» داشتند، یعنی بخش‌بخش از نظر فرمانروایی که امروزه فدراتیو گفته می‌شود و بعضی آن را نظام «کدخدامنشی» گفته‌‌اند. قاعدتا پس از مادها نباید با چنین امپراتوری عظیم و متمرکزی روبه‌رو می‌شدیم و این امر باید قرن‌ها طول می‌کشید. پس از دوره هخامنشی نیز اتفاق عجیبی می‌افتد و آن اینکه یکباره با نظام باز هم فدراتیو اشکانیان روبه‌رو می‌شویم. اگر از این میان، سلسله هخامنشی را با تمام خصوصیات سیاسی آن برداریم، توجیه نظامی حکومتی پارت‌ها پس از مادها آسان‌تر به نظر می‌رسد. توجیه این گذر خیلی دشوار است. بگذریم که بحث‌های فراوانی در مورد این سلسله شده و بعضی گفتند که هخامنشیان زیر تاثیر نظام‌های بین‌النهرینی بودند. در حالی که نظام‌های بین‌النهرین را به این شکل و با این عظمت و گسترش نمی‌بینیم.
این دوره از نظر ویژگی‌های سیاسی بسیار مهم است. گستره ژئوپولیتیک ایران در دوره هخامنشی از نیل در مصر تا سند، حد شرقی شبه قاره هند و هم‌مرز با چین، بود. اداره کردن این گستره جغرافیایی کار دشواری است و مدیریت سیاسی ‌بسیار حساب شده و دقیق و بالایی لازم دارد. بعد از دوره هخامنشی، این گستره سیاسی کوچک و کوچک‌تر می‌شود در حالی که پیش از اسلام نباید کوچک‌تر می‌شد، چون نوع نگرش سیاسی تغییر نکرده بود. 

در مورد دیگر جنبه‌های مهم این دوره مثل زبان و هنر نیز توضیح دهید.

•  از نظر زبان هم این دوره نقطه عطف است. کهن‌ترین آثار مکتوب ما متعلق به این سلسله است. به عبارت دیگر، مبدا تاریخ زبان‌های ایرانی سلسله هخامنشی است.
از نظر فرهنگی و هنری هم این دوره خیلی مهم است. درست است که آثار زیادی از شهرسازی و معماری شهری این دوره نمانده است اما اگر فقط تخت جمشید مانده بود، برای بررسی هنر امپراتوری هخامنشی کافی بود. من هنر امپراتوری هخامنشی را به دو معنا به کار می‌برم:
هنری که متعلق به امپراتوری هخامنشی است و هنری که ویژگی آن امپراتوری بودن است. هنری که از نظر معماری در مجموعه تخت جمشید به کار رفته، واقعا یک هنر امپراتوری است. در تخت جمشید تبلور هنر تمام اقوامی را که در محدوده‌های جغرافیایی سیاسی ایران قرار می‌گرفتند، می‌بینید. این گوناگونی بهره‌گیری از هنرهای متفاوت را داریوش در کتیبه خود در شوش (DSf)، به دقت هرچه تمام‌تر بیان کرده و بسیار دقیق ساخته شدن این کاخ، فونداسیون و حتی متراژ آن را توضیح می‌دهد که ترجمه آن را برایتان می خوانم: «این کاخ را که در شوش ساختم، تزئینات آن از دوردست آورده شد. زمین کنده شد، تا اینکه در زمین به سنگ رسیدم. هنگامی که کنده شد، آنگاه شفته انباشته شد، حدود 40 ارش عمیق (و در جای) دیگر 20 ارزش عمق. روی آن شفته کاخ بنا شد و زمینی که کنده شد، و شفته‌ای که انباشته شد، و خشتی که زده شد، مردم بابل (این کارها را) انجام دادند.
الوار کاج، از کوهی لبنان نام، از آنجا آورده شد. مردم آشور آن را آوردند تا بابل، از بال کاری‌ها و ایونیایی‌ها آوردند تا شوش. الوار «یَکا» از گندار و کَرمان آورده شد. زری که در اینجا به کار رفته، از سارد و باختر آورده شد. سنگ قیمتی کبود و عقیقی که در اینجا به کار رفته، آن از سُغد آورده شد. سنگ قیمتی فیروزه که در اینجا به کار رفته، از خوارزم آورده شد.
نقره و چوب آبنوس از مصر آورده شد. زیوری که با آن، دیوار آراسته شد، آن از ایونی آورده شد. عاجی که در اینجا به کار رفته از کوش و از سند و از رُخَج آورده شد.
ستون‌های سنگی که در اینجا به کار رفته از دهکده‌ای «اَبیرادو» نام در ایلام، از آنجا آورده شد. مردان سنگ‌تراشی که سنگ‌کاری کردند، آنان ایونیایی و ساردی بودند.
مردان زرگری که زرگری کردند، آنان مادی و مصری بودند. مردانی که با چوب کار کردند، آنان ساردی و مصری بودند. مردانی که با آجر پخته کار کردند، آنان بابلی بودند. مردانی که دیوار را آراستند، آنان مادی و مصری بودند.»
داریوش از همه امکاناتی که در آن جغرافیای سیاسی بوده استفاده کرده، هم برای آوردن مواد و هم برای متخصصان. حتی توضیح می‌دهد کسانی که بنایی، نجاری و ... کردند، کجایی بودند.
این یعنی هنر امپراتوری. تصور می‌کنید چنین هنری با چنین خصوصیتی در مجموعه‌ای مثل تخت جمشید چگونه می‌توانسته شکل بگیرد؟ آیا واقعا با آن نوع امپراتوری ظالمانه که برخی غربیان ما را به آن متهم می‌کنند، می‌توانسته شکل بگیرد؟ اگر این امپراتوری ریشه نداشت، یک مدیریت خلاق و یک اندیشه سازنده و سازمان‌دهنده پشت آن نبود، چنین هنری هیچ گاه به وجود نمی‌آمد.
داریوش در کتیبه کانال سوئز (DZc) داریوش، در بند 3، سطر 7 تا 12 آمده است: «داریوش شاه گوید: من پارسی هستم؛ از پارس مصر را گرفتم؛ من کندن این ترعه را فرمان دادم از رودی نیل نام که در مصر جاری است تا دریایی که از پارس می‌رود. پس از آن این ترعه کنده شد همان‌گونه که من فرمان داده بودم، و ناوها از مصر از طریق این ترعه به پارس رفتند همانگونه که مرا کام بود.»
این امپراتوری آمده که همه چیز را بسازد، آن طور که می‌خواهد. طبیعتا هنر چنین امپراتوری هنر شایسته‌ای است. 

  کتیبه داریوش در کانال سوئز در حال حاضر کجاست؟

• داریوش سه کتیبه در سوئز دارد، به نام‌های DZa و DZb و DZc که هر سه در همان مصر، در منطقه «آسوان» هستند. از این سه، تنها کتیبه DZc سالم مانده است. من چند بار به مهندس بهشتی پیشنهاد کردم از این کتیبه‌ها مولاژ درست کنیم و به ایران بیاوریم. چون خود کتیبه را نمی‌توانیم بیاوریم. 

  امپراتوری هخامنشی آن‌چنان که از منابع برمی‌آید، امپراطوری تساهل و تسامح بوده است. با این حال، در بازتاب این نمایشگاه در برخی مطبوعات اروپا، شهرت‌های سوئی را به آن نسبت داده‌اند.

• در مطالب گفته شده تناقض‌گویی است. از یک طرف می‌گویند «امپراتوری ایران باستان که بر قسمت پهناوری از جهان شناخته شده آن زمان ایران حکومت می‌کرد، از پیامدهای خلاقیت‌های تمدن شرقی همسایه که پیشتر سبک زندگی شهری را اختراع کرده بود، بهره‌مند می‌شدند. همین برای جاودانگی تاریخ آنها کافی است.»
اگر این مسائل برای تاریخ ایران جاودانگی ایجاد کرده، پس نسبت‌های سوئی که به آنها می‌دهند،‌ چیست؟ آیا با دیدن آثار بازمانده از هنر هخامنشی آدم به یاد جنگ ستارگان می‌افتد یا با حمله اسکندر به تخت جمشید؟ آیا هنر هخامنشی بیشتر ما را به یاد داروغه ناتینگهام می‌اندازد یا بیش از 9 دهه سیطره یونانیان بر ایران علی‌رغم میل ایرانیان؟

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA code
::
دفعات مشاهده: 8797 بار   |   دفعات چاپ: 2684 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 282 بار   |   0 نظر
تالار ایران
Persian site map - English site map - Created in 0.13 seconds with 73 queries by YEKTAWEB 3858