Home Home Information Contact Site Map Library English Site
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی
ایرانی کیست
ایران باستان
دوران اسلامی
ایران معاصر
دانش ایرانیان
نوآوری‌های ایرانی
نام آوران ایران
در پایگاه‌های دیگر
پیرامون شاهنامه
معرفی کتاب
یادگارهای باستانی
بازتاب تمدن ایرانی
ایران‌نامه
برترین‌های تالار ایران
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
آخرین مطالب بخش
:: یخچال ایرانی، نوآوری ایرانی
:: چرا میان آتن و ایران جنگ درگرفت؟
:: آنچه ابن‌سینا از ایران باستان آموخت
:: نه شرقی نه غربی نه تازی
:: ابران را چرا باید دوست داشت
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
:: بیایید باکتری بخوریم
:: چرخه سوخت هسته‌ای
:: ناسا پایین‌ترین دمای جهان را می‌آفریند
:: 9 نکته درباره بچه‌ها که ممکن است ندانید
:: جلوگیری از سرطان با غذاهای سبز
:: گرمای لپ‌تاپ بر قدرت باروری اثری ندارد
:: مجموعه‌ی 6 جلدی گفت‌وگو درباره‌ی انرژی منتشر شد
:: نقش کتابخانه‌های دیجیتال چندرسانه‌ای در پیشرفت آموزش
:: چه چیزی دختران را دختر می‌سازد؟
:: ترویج علم با دانش‌نامه‌های الکترونیکی
بازسازی تخت جمشید

AWT IMAGE

آشنایی با سیستان

AWT IMAGE

جاهای باستانی ایران

• تخت جمشید

• زیگورات چغازنبیل

• بیستون

• تخت سلیمان

• گنبد سلطانیه

• هفت تپه

• ارگ بم

• شهر آیاپیر

• شهر سوخته

موزه‌های ایران

موزه‌ی ملی ایران

موزه‌ی کاخ سعدآباد

موزه‌ی فرش ایران

موزه‌ی رضا عباسی

موزه‌ی شیشه سرامیک

موزه‌ی کاخ نیاوران

موزه‌ی کاخ گلستان

موزه‌ی آستان قدس

موزه‌ی قرآن

موزه‌ی هنرهای معاصر

سالارکتاب
سالارکتاب
با کتاب‌های سالاری آشنا شوید
:: اخترشناسی درتمدن اسلامی ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۴/۳/۱۴ | نویسنده: آقاي اسفندیار معتمدی | 

در قرن دوم هجری که مسلمانان از نظر سیاسی و نظامی بر سرزمین های تحت تسلط خویش حاکمیت یافتند، دوره سازندگی جای پیشروی نظامی را گرفت. از این زمان بود که مسلمانان با بهره گیری از امنیت و ثروت موجود به ساختن پرداختند و انواع اطلاعات، هنرها، دانش ها و مهارت‌های مردم، شهرهای حکومت پهناور اسلامی را به کار گرفتند و با ساختن شهر بغداد و استقرار مرکز حکومت اسلام در آن به دعوت دانشمندان و هنرمندان و منجمان پرداختند و بیت الحکمه بغداد را تاسیس کردند.

نحوه مدیریت بر یک جامعه دانشمند و جلب و جذب و تشویق به همکاری و تساهل نسبت به باورهای شخصی آنان سبب شد که دانشمندان یهودی، مسیحی، هندو، زرتشتی و مسلمان در این مجمع علمی گرد آیند و هر یک به انتقال مواریث فکری و دانش و مهارت های قومی خود به یکدیگر بپردازند.

بینش اصیل اسلامی که احترام به علم و عالم و علم آموزی یکی از پایه های آن است مایه آن شد که فرهنگ جدید و پویایی سازمان یابد، فرهنگی که از فرهنگ غنی ایرانی، هندی، سریانی و یونانی بر پایه قرآن و سنت مایه گرفته اما پیشروتر و سازنده تر از آن‌ها بود.مسلمانان با ترجمه کتاب های زیج شهریاری، مجسطی، سند هند به عربی علم نجوم را به دنیای اسلام وارد کردند و به تکمیل آن پرداختند.

زیج شهریاری کتابی است در نجوم که در زمان ساسانیان (انوشیروان) در ایران به زبان پهلوی نوشته شده بود و آن را «ابوالحسن علی بن زیاد تمیمی» به عربی ترجمه کرد.سند هند، تالیف براهما گوپنا اخترشناس هندی بود که آن را محمد فزاری از زبان سانسکریت به عربی درآورد.

مجسطی نوشته ای بود که بطلمیوس آن را در قرن دوم قبل از میلاد در اسکندریه تالیف کرده بود. این کتاب را حجاج بن یوسف مطر به زبان عربی برگرداند. ترجمه این کتاب‌ها و شرح و نقدهایی که بر آن‌ها نوشتند، پایه اصلی مطالعه‌های اخترشناسی دانشمندان و منجمان در فرهنگ اسلامی شد. به طوری که اخترشناسان مسلمان توانستند به اختراعات و اکتشافات تازه دست یابند و بسیار بیش‌تر از آنچه اقتباس و دریافت کرده بودند تولید کردند، انتشار دادند و تحولی در این علم به وجود آوردند.

ابواسحق ابراهیم بن حبیب فزاری اخترشناس ایرانی در سال ۱۶۱ هجری نخستین دانشمندی بود که در جهان اسلام اسطرلاب ساخت و کتاب هایی چون کتاب القصیده فی علوم النجوم و کتاب العمل بالاسطرلاب را نوشت. ابومعثر بلخی درباره علت جزر و مد فرضیه نجومی پیشنهاد کرد و برادران موسی خوارزمی (بنوموسی) پسران موسی شاکر خراسانی ریاضیدانان و اخترشناسان ایرانی که از بزرگ ترین دانشمندان علم نجوم در عصر مامون بودند به تشویق مترجمان و تالیف کتاب های ریاضی و نجومی پرداختند و بیت الحکمه بغداد را رونقی بی نظیر بخشیدند.

آنان رصدخانه ای در بغداد ساختند و به رصد ستارگان پرداختند و به همراه دانشمندان دیگر به اندازه گیری قطر و محاسبه محیط زمین اقدام کردند. از جمله کتاب هایی که این برادران نوشتند کتاب الحیل، کتاب الشکل مدور المستطیل و کتاب حرکدالفلک الاولی و... است.

عبدالملک صوفی با تالیف کتاب گرانقدر صور الکواکب در قرن چهارم هجری شمار و نام صورت های فلکی و ستارگان را ضبط و ثبت کرد و تصویر آن‌ها را با هنرمندی نشان داد. ابوسهل کوفی سرپرست رصدخانه ای در بغداد شد و به تشویق او ابوحمید صاغانی اخترشناس ایرانی وسایل آن رصدخانه را ساخت و به کار برد.

ابوسعید سنجری (سیستانی) در قرن چهارم به ساختن اسطرلاب دست زد و عقیده داشت که زمین متحرک است و به دور خورشید می گردد او پنج قرن پیش از کپرنیک اندیشه خورشید مرکزی را بیان کرده بود. کتاب اسطرلاب، برهان الکفایه تحویل سنی الموالید، الدلائل فی احکام نجوم و کتاب جامع شاهی از تالیفات ابوسعید است.

ابوالوفاء بوزجانی از مردم تربت جام خراسان و متوفی به سال ۳۷۶ با تفسیر کتاب های ابرخشن، خوارزمی و دیوفنطس و تالیف کتاب های الحساب، الکامل و زیج الواضح و جمع آوری و تکمیل آلات و ادوات نجومی به پیشرفت این علم کمک بسیار کرد.

AWT IMAGE

ابوریحان بیرونی اخترشناسی اسلامی را به کمال رساند. او نظریه‌های تازه ای درباره بسیاری از مسائل طبیعی و نجومی اعلام کرد. از جمله براساس عقیده بیرونی نقطه اوج خورشید، برخلاف نظر یونانیان، ثابت نیست و متحرک است. بیرونی قطر زمین را با استفاده از رصد های نجومی اندازه گرفت. او با تالیف کتاب تحدید نهایات الاماکن به نوشتن چگونگی اندازه گیری فاصله میان شهر ها پرداخت و خود به طور عملی به این کار دست زد.

ابن سینا رصد خانه اصفهان را ساخت و با آن عبور ستاره زهره را از مقابل خورشید مشاهده کرد. در نیمه دوم قرن پنجم هجری ابواسحاق ابراهیم بن یحیی معروف به زرقالی حرکت نقطه اوج خورشید را نسبت به ثوابت بیان کرد. زرقالی با کمک جمعی از دانشمندان معاصر خود به تالیف «زیح طلیطلی» پرداخت. این زیح قرن ها مورد استفاده اختر شناسان غربی بود. گوستاو لوبون درباره او می نویسد:او تقویم سالیانه دو نقطه اعتدال را پنجاه ثانیه معلوم داشته بود که تقریباً با تحقیقات امروز ما مطابق است. او آلاتی را که در هیئت به کار می برد خود می ساخت و نیز ساعت هایی را اختراع کرد که فوق العاده مورد استفاده هموطنانش در طلیطله واقع شد.

در قرن ششم و هفتم هجری اختر شناسانی چون جابر بن افلح، ابن باجه، ابن طفیل وبتروحی در اسپانیا ظهور کردند که با هیئت بطلمیوس به مخالفت برخاستند و درباره حرکات سیارات، طول های جغرافیایی و مسائل نجومی نظرات تازه ای اظهار کردند.

خواجه نصیر الدین طوسی موسس رصد خانه مراغه و زیج ایلخانی شد. در کوشش او گروهی از اختر شناسان و ریاضیدانان در رصد خانه مراغه جمع شدند و به ساختن و به کار بردن ابزار های نجومی پرداختند. طوسی در کتاب «التذکره النصیریه فی الهیئه» نظراتی درباره افلاک و کرات و گردش آنها ابراز کرد که به وسیله شاگردش قطب الدین شیرازی کامل تر شد. او به کتاب دیگری که به عربی نوشت و به فارسی نام رساله معینه نام گرفت ایراد هایی بر بطلمیوس وارد کرد.در قرن نهم میلادی غیاث الدین جمشیدکاشانی با بهره گیری از کار هایی که در رصد خانه مراغه صورت گرفته بود به دعوت الغ بیک به سمرقند رفت. در سال ۸۲۴ به ساختن رصد خانه ای پرداخت و به آموزش شاگردان و از جمله میرزا الغ بیک پرداخت. ابوالقاسم قربانی می نویسد: «غیاث الدین جمشید

ریاضیدان عالی مقام، محاسبی ماهر و منجمی زبر دست، مولفی توانا و مخترع آلات دقیق رصد بود و بحق می توان او را از برجسته ترین ریاضیدانان دوره اسلامی دانست.»از قرن ششم هجری به بعد اروپاییان کم کم به ترجمه حدود ۲۰۰۰ جلد علوم طبیعی و کتاب های ریاضی و نجومی مسلمانان که اغلب به عربی نوشته شده بود دست زدند و از این راه میراث گرانبهایی را که در طول قرن ها مسلمانان از راه ترجمه و تالیف، جمع آوری یا تولید کرده بودند به حوزه‌های علمی کشور خود بردند. همین کتاب ها مایه اصلی علومی شدند که در قرن شانزدهم و هفدهم رنسانس علمی را در اروپا پایه گذاری کرد و بدین پایه و مایه امروزی رساند.

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
درباره نویسنده:

آقاي اسفنديار معتمدي متولد 1317 در لنجان اصفهان، نويسنده، مترجم، پژوهشگر تاريخ آموزش و پرورش ايران و از معلمان باسابقه‌ي آموزش فيزيك است. ايشان از همكاران طرح نوين آموزش علوم در ايران  هستند و تا كنون بيش از 50 كتاب براي دانش‌اموزان و معلمان تاليف يا ترجمه كرده‌اند. با آقاي معتمدي بيش‌تر آشنا شويد ...

دفعات مشاهده: 7940 بار   |   دفعات چاپ: 3636 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 194 بار   |   0 نظر
تالار ایران
Persian site map - English site map - Created in 0.13 seconds with 75 queries by YEKTAWEB 3961